Sheriati islam inkurajoi rritjen dhe edukimin e fëmijëve, duke ngarkuar prindërit – babain dhe nënën – me këtë përgjegjësi, duke e bërë atë të përbashkët për të dy dhe jo të kufizuar tek njëri prej tyre. Megjithatë, Sheriati veçoi nënën me barrën më të madhe në këtë drejtim, për shkak të rëndësisë së saj të madhe në edukimin e fëmijëve, ndikimit të thellë mbi ta dhe për faktin se është më e afërt me ta për një periudhë të gjatë.
Siç transmetohet në hadithin e saktë nga Profeti ﷺ: «Secili prej jush është bari, dhe secili është përgjegjës për turma e tij… dhe gruaja është bari në shtëpinë e burrit të saj dhe përgjegjëse për kopenë e saj» [1].
Sheriati gjithashtu këshillon dhe inkurajon zgjedhjen e mirë të nënës para martesës. Siç thotë hadithi i saktë: «Gruaja martohet për katër gjëra: për pasurinë e saj, për bukurinë e saj, për prejardhjen e saj, dhe për fenë e saj; zgjidh atë me fenë dhe do të jesh fitimtar» [2].
Shejh Al-Newawi thotë: «Ky hadith inkurajon shoqërimin me njerëz të devotshëm në çdo gjë, sepse ata ndikojnë me moralin dhe bekimet e tyre, dhe largojnë dëmin» [3]. Ibn Al-Amir Al-San‘ani shton: «Ky hadith tregon se shoqërimi me njerëz të devotshëm është më i mirë, sepse nga ta mësohet moral, bekim dhe mënyra e veprimit, veçanërisht gruaja, e cila kujdeset për shtëpinë dhe fëmijët, dhe është besimtarja e pasurisë dhe e familjes» [4].
Prindërit janë më të lidhur me fëmijët dhe kanë ndikim të madh mbi ta, si pozitiv ashtu edhe negativ. Siç tregohet në hadithin e saktë: «Çdo fëmijë lind mbi natyrën (fitra), dhe prindërit e tij e bëjnë të bëhet hebre, ose i krishterë, ose majës» [5].
Në veçanti, nëna është më e afërt me fëmijët dhe prandaj ka ndikim më të madh mbi ta. Ajo është përqafimi i ngrohtë, nga i cili fëmijët marrin shpirtin dhe karakterin; është ajo që ushqen jo vetëm trupin, por edhe moralin, dhe i mbush fëmijët me dashuri dhe kujdes. Sharia e vendos nënën përpara babait në edukimin e fëmijëve që nga fëmijëria. Siç transmetohet nga Abdullah bin Amr bin Al-As, Profeti ﷺ vendosi: «Gruaja ka më shumë të drejtë mbi fëmijën e saj derisa të martohet» [6], sepse ajo është më e ndjeshme dhe më e ditur për nevojat e tij.
Al-Mewardi përshkruan gjendjen e nënës me fëmijët: «Nënat kanë më shumë dhembshuri dhe dashuri, sepse ata kanë kaluar lindjen dhe edukimin; janë më të buta dhe më të ndjeshme» [7].
Nëna është me të drejtë edukatore e brezave, krijuese e burrave, dhe besimtare e moralit të fëmijëve, shkolla e parë për zhvillimin e karakterit dhe drejtimin e sjelljeve. Siç thotë Hafez Ibrahim:
«Nëna është shkollë; nëse e përgatit, do të përgatisi një popull të mirë…» [8]
Nëna është përgjegjëse për edukimin gjatë shtatë viteve të para të jetës së fëmijës: «Më jep shtatë vitet e para të jetës së një fëmije dhe unë do të të jap një burrë». Ajo formon mendimet dhe vlerat tek fëmijët dhe është arsyeja për shprehjen: «Pas çdo burri të madh, ka një grua».
Edukimi i burrave dhe krijimi i brezave nuk është i lehtë; kërkon shumë cilësi tek edukuesja: të jetë e devotshme, të kujdeset për të tjerët, të bindet ndaj Zotit dhe burrit, të mbajë moralin, të agjërojë, të kryejë obligimet dhe të jetë shembull i mirë për fëmijët.
Disa nga mjetet që ndihmojnë në këtë edukim janë:
- Sinqeriteti ndaj Allahut: edukimi bëhet për hir të Allahut.
- Shembulli i mirë: fëmijët marrin shembull nga nënat në adhurim dhe sjellje.
- Drejtësia: trajtimi i drejtë mes fëmijëve në dhurata dhe mirënjohje.
- Urtësia: të jetë e mençur në marrëdhëniet me fëmijët.
- Durimi: të qëndrojë e durueshme ndaj gabimeve të fëmijëve.
- Dashuria dhe mëshira: zëvendësimi i ndëshkimit me dashuri.
- Dhurimi në lutje: të lutet për udhëzimin dhe drejtimin e fëmijëve.
Allahu thotë:
«Dhe ata që thonë: O Zoti ynë, na jep prej bashkëshorteve dhe fëmijëve tanë kënaqësi të syve» [Al-Furkan: 74]
Shembuj historikë nga gratë e devotuara:
- Safijja bint Abdulmuttalib: edukoi Zubair bin Al-Awwam, duke e disiplinuar dhe bërë një komandant të shquar. [9][10][11][12]
- Nëna e Imam Al-Awza’i: kujdesej për edukimin dhe arsimimin e tij duke e udhëhequr nga një vend në tjetrin, duke e bërë një dijetar të shquar. [13][14]
- Nëna e Sufjan Al-Thawri: edukoi birin e saj në dijeni dhe moral të lartë, duke e nxitur të kërkojë dijeni dhe ta praktikojë atë në mënyrë të devotshme. [15][16][17][18]
Historiku islamik është i mbushur me shembuj të nënave që formuan breza të shkëlqyer. Gratë sot duhet të ndjekin këto shembuj, të përkushtohen në edukimin e fëmijëve dhe të ndihmojnë në ruajtjen e fesë. Në këtë mënyrë, do të fitojnë shpërblim në këtë botë dhe në botën tjetër.
Profeti ﷺ tha:
«Kur një njeri vdes, puna e tij ndërpritet, përveç tre gjërave… dhe një prej tyre është: një fëmijë i drejtë që lë pas» [20][21]
Fëmija i drejtë mund të jetë djalë apo vajzë:
«Allah ju urdhëron për fëmijët tuaj: për mashkullin, gjysma e trashëgimisë; për femrën, gjysma tjetër» [En-Nisa: 11]
Fëmijët mund të ngrejnë shkallë nënave të tyre në xhenet përmes lutjeve:
«Allahu ngre shkallën e besimtarit në xhenet përmes lutjes së fëmijës së tij» [22]
Referencat në shqip:
[1] Transmetuar nga Buhariu (2554) dhe Muslimi (1829)
[2] Transmetuar nga Buhariu (5090) dhe Muslimi (1466)
[3] Shpjegimi i Muslimit nga Al-Nawawi (10/52)
[4] Sbul es-Selam (2/163)
[5] Transmetuar nga Buhariu (1358) dhe Muslimi (2658)
[6] Transmetuar nga Ahmedi, hadithi i vlerësuar “Hasen”
[7] Adab ed-Dunya wa’d-Din, fq. 150
[8] Jawahir al-Adab, Ahmed al-Hashimi (2/249)
[9-12] Siyar A‘lam an-Nubala (1/45, 1/52, 1/56-57)
[13-14] Siyar A‘lam an-Nubala (7/110), Hilyat al-Awliya (6/135)
[15-18] Siyar A‘lam an-Nubala (7/269, 7/238), Dar al-Manshur, Musnad dhe hadis të tjerë
[19] Al-Zawajir, Ibn Hajar al-Haythami (2/949)
[20] Ibn Maja (242), e vërtetuar nga Al-Albani
[21] Muslimi (1631)
[22] Ahmad (10232), Ibn Maja (3660), e vërtetuar nga Al-Albani
