Edukimi i Islamit si metodë fillon që nga lindja e fëmijës:
Mësimi i Islamit fillon që në ditët e para të jetës. Fëmijës i thërritet tek veshi me ezanin, dhe më pas metodat e mësimit ndryshojnë sipas moshës.
Dr. Sa’id Al-Qahtani thotë në “Udhëzimi Profetik për Edukimin e Fëmijëve”: Mësimi i fëmijës fillon që nga momenti i daljes nga barku i nënës, sepse është e preferueshme që të dëgjojë atë që largon djallin dhe fjalë të bukura. Është transmetuar nga Abu Rafi‘ – r.a. – se Profeti ﷺ e bëri ezanin në veshin e Hasan bin Ali kur lindi (transmetuar nga Abu Dawud dhe Tirmidhi), sepse kjo është fjala më e mirë që mund t’i thuhet një të sapolinduri. Fëmija konsiderohet një “faqe e bardhë”, ndaj është e preferueshme që më parë të dëgjojë përmendjen e Allahut që largon djallin.
Kur fëmija arrin moshën e të mësuarit dhe mund të flasë, prindërit duhet t’i mësojnë: “La ilaha illa Allah” (Nuk ka zot tjetër përveç Allahut) dhe të mbjellin dashurinë për Islamin në zemrën e tij. Njohuria udhëheq njeriun drejt njohjes së Krijuesit të tij, Allahut të Lartësuar. Allahu thotë:
«Dëshmon Allahu se nuk ka zot tjetër përveç Tij, dhe edhe engjëjt dhe dijetarët me drejtësi. Nuk ka zot tjetër përveç Tij, i Forti, i Urtë.»
(Sura Al-Imran, 3:18)
Sipas Sunetit, fëmijët duhet të mësojnë gjithçka që u sjell dobi në dynja dhe ahiret. Fjalët e para që u thuhet fëmijëve duhet të jenë më të ëmbla dhe më të bukura, domethënë përmendja e Allahut. Abu Rafi‘ thotë:
“Pashë Profetin ﷺ duke bërë ezanin në veshin e Hasan bin Ali kur Fatima e solli në jetë” (transmetuar nga Tirmidhi, e dobësuar nga Al-Albani).
Prindërit duhet të vazhdojnë mësimin e fëmijës sipas fazave të rritjes së tij. Fëmija mësohet të flasë dhe të shprehë fjalët e para: “La ilaha illa Allah, Muhammedi Rasul Allah”, dhe kjo bëhet në formë lojërash dhe argëtimi për fëmijën. Duhet t’i mësohet gjithçka që e përfiton dhe i forcon trupin. Emirul-Mu’minin Umer ibn Al-Khattab r.a. tha:
“Mësoni fëmijët tuaj notin dhe të hedhur, dhe urdhërojini të hipin mbi kuaj.”
Profeti ﷺ kujdesej për edukimin e fëmijëve dhe i mësonte edhe etikën më të vogël, si mënyrën e të ngrënit dhe të pirurit. Ai i tha Umar ibn Abi Salamah kur e pa duke ngrënë me dorë vend e pa vend:
“O djalosh, thuaj Bismillah, ha me dorën tënde të djathtë dhe ha nga ajo që ke pranë vetes.”
(Transmetuar nga Buhariu dhe Muslimi)
Dhe për Abdullah ibn Abbas r.a., Profeti ﷺ tha:
“O djalosh, unë po të mësoj disa fjalë: Mbaje Allahun dhe Ai do të të mbajë ty; Mbaje Allahun dhe do ta gjesh pranë vetes; kur të kërkosh diçka, kërkoje nga Allahu; kur të kërkosh ndihmë, kërkoje nga Allahu; dij se nëse e tërë ummeti do të mblidhej për të të ndihmuar, nuk do të të ndihmonin veçse me atë që Allahu të ka caktuar; dhe nëse të tërë do të mblidheshin për të të dëmtuar, nuk do të të dëmtuan veçse me atë që Allahu ka shkruar për ty, lapsat janë ngritur dhe tabelat janë tharë.”
(Transmetuar nga Tirmidhi)
Këto tekste tregojnë qartë kujdesin e Sheriatit ndaj dijes dhe mësimit. Prandaj, çdo prind duhet t’i edukojë fëmijët me vlera të larta morale dhe t’u mësojë fenë. Fjalët e para që mësohen pas stabilizimit të gjuhës duhet të jenë Kur’ani, sepse është “litar i fortë i Allahut”. Kush e thotë atë me sinqeritet, do të jetë i drejtë; kush gjykon sipas tij, do të jetë i drejtë; dhe kush e mban, nuk do të humbasë.
Pas kësaj, fëmijës mësohet namazi nga mosha shtatë vjeç, duke vazhduar mësimin e Kur’anit dhe Sunetit sipas mundësive të tij, nga dijetarë të devotshëm.
Mësime të para të fëmijës:
Ibn Abi Shajbah në “Musannaf” transmeton:
- Nga Xha’far, nga i ati i tij: Ali ibn Husayn mësonte fëmijën e tij të thoshte:
“Besova në Allah dhe mohuam Taghut.”
- Nga Ibrahim at-Taymi: Ata preferonin të mësonin fëmijët e tyre të thonin pesë herë:
“La ilaha illa Allah”
kur fillonin të flisnin.
Mësimi i rregullt, si memorimi i Kur’anit, bazohet në aftësinë mendore të fëmijës dhe nuk duhet të ushtrohet me shtypje. Ibn Abi Shaybah thotë se fëmijët mësojnë Kur’anin kur janë të gatshëm.
- Nga Amr ibn Shu’ajb: Kur fëmija ishte i qartë në të folur, Profeti ﷺ e mësonte këtë ajet shtatë herë:
{Elhamdu lillahi ladhī lam jattakhidh waladan walam jakun lahu sharīkun fil-mulk…}
Hassan ibn Amr tregoi se babai e solli tek Sa’id ibn Xhubajr kur ishte i vogël, dhe u habita se fëmija po lexonte Kur’anin. Babai tha: “Kjo është puna e nënës së tij.”
Më tej, Muzzi në “Tahdhib al-Kamal” thotë: Ata preferonin që fëmija të ketë një moshë të pjekur para se të mësojë Kur’anin, por gjithsesi ai duhet të ketë një “curiosity” të natyrshme.
Rregulla praktike:
- Përkujdesje e butë ndaj fëmijës; mos ia ngarkoni më shumë punë sesa mund të përballojë. Allahu është i Butë dhe kërkohet butësi në të gjitha veprimet.
- Organizimi i mësimit të fëmijëve filloi me Umar ibn Al-Khattab, i cili caktoi mësues dhe shpërndau burimet nga buxheti i shtetit. Ai përshtati mënyrën e mësimit sipas aftësisë së secilit: i zgjuari mësonte pa libra, i ngathët me libra. Ai vendosi orare të përshtatshme dhe pushime të ditës, duke e bërë këtë praktikë të vazhdojë për breza.
Pra, gjithçka bazohet mbi aftësinë dhe rehati e fëmijës. Shumë dijetarë, përfshirë Shafi’i dhe Suhail at-Tustari, përfunduan Kur’anin rreth moshës shtatë vjeç, duke treguar se gjithçka bazohet në atë që fëmija mund të përballojë me butësi.
