Nevoja për të mësuar besimin për të rinjtë me modele nga udhëzimi i Profetit ﷺ dhe shokëve të tij r.a.

Bender bin Muhamed al-Rabah
Anëtar i Komitetit për Thirrjen dhe Udhëzimin, Al-Qassim

Në emër të Allahut, Mëshiruesit, Mëshirëbërësit

Falenderimi i takon vetëm Allahut, dhe paqja dhe bekimi qoftë mbi Profetin tonë Muhamed, familjen dhe shokët e tij.

Përshkrimi:
Nevojëja jonë për besimin është mbi çdo nevojë tjetër, dhe rëndësia e tij është mbi çdo domosdoshmëri tjetër, sepse nuk ka lumturi për zemrat, as kënaqësi, as gëzim, përveç se kur i shërbejnë Krijuesit dhe Zotit të tyre.

Allahu dërgoi të gjithë pejgamberët me misionin e thirrjes në monoteizëm. Allahu thotë:

“[Ne me të vërtetë kemi dërguar në çdo komb një pejgamber, që të adhuroni Allahun dhe të shmangni tagutin](Surja An-Nahl, 36)”

Dhe Allahu përsërit këtë të vërtetë në historinë e çdo pejgamberi:

“[Ne kemi dërguar Nuhun tek populli i tij, ai tha: ‘O populli im, adhuroni Allahun! Nuk keni tjetër Zot përveç Tij’](Surja Al-Mu’minun, 23)”
“[Dhe tek Adi dërguam vëllanë e tyre Hud, ai tha: ‘O populli im, adhuroni Allahun! Nuk keni tjetër Zot përveç Tij’](Surja Al-A’raf, 65)”

E njëjta fjalë u përsërit nga Saleh, Shu’ajb, Musai dhe Isa, paqja qoftë mbi ta, duke u bërë një parim i përgjithshëm:

“[Ne nuk kemi dërguar asnjë pejgamber para teje, pa i shpallur atij: Nuk ka Zot tjetër përveç Meje, andaj adhuroni vetëm Mua](Surja Al-Anbiya, 25)”

Pra, monoteizmi është çelësi i thirrjes së pejgamberëve, është gjëja e parë që e fut një person në Islam dhe gjëja e fundit që e çon atë nga kjo botë. Është detyrë e parë dhe e fundit.

Profeti ynë ﷺ shpenzoi gjithë jetën e tij në thirrjen për këtë besim dhe luftoi armiqtë e tij për të. Ai tha:

“M’u urdhërua të luftoj njerëzit derisa të dëshmojnë se nuk ka Zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është Pejgamberi i Tij…” (raportohet nga të dy , Bukhari dhe Muslim)

Ai dërgoi pejgamberët e tij dhe urdhëroi që të fillojnë thirrjen me besimin para çdo gjëje tjetër, siç ndodhi me Muadh bin Xhebel r.a. kur e dërgoi në Jemen:

“Kur të shkosh tek një popull i Librit, fillo thirrjen me adhurimin e Allahut vetëm. Nëse ata e pranojnë atë…” (raportohet nga të dy , Bukhari dhe Muslim)

Një aspekt i dukshëm i thirrjes së Profetit ﷺ për besimin ishte kujdesi i tij për fëmijët, duke e mbjellë besimin në zemrat e tyre dhe duke ua mësuar atyre në mënyrë të qartë dhe të përshtatshme. Shokët e tij r.a. ndoqën shembullin e tij.

Siç thekson Ibn al-Kajjim r.a., Profeti ﷺ e vlerësoi fazën e fëmijërisë që nga lindja:

“(Sekreti i adhurimit në veshin e të porsalindurit është që e para gjë që dëgjon njeriu të jenë fjalët që përmbajnë madhështinë e Zotit dhe dëshminë që hyn së pari në Islam. Kjo është si të mbjellësh sloganin e Islamit kur hyn në këtë botë, siç mbillet fjala e monoteizmit kur del nga kjo botë. Ka edhe një kuptim tjetër: që thirrja e tij tek Allahu dhe feja e tij të jetë më e hershme se thirrja e djallit, ashtu si natyra që Allahu e krijoi është më e hershme se devijimi i djallit)” (1)

Prandaj, është detyrë e të gjithë umetit, prindërve dhe mësuesve që të përpiqen seriozisht të afrojnë këtë besim tek të rinjtë, veçanërisht në këtë kohë ku ka shumë dyshime, tundime dhe thirrës të humbjes, dhe ku metodat e tyre janë të ndryshme. Edukatorët dhe reformatorët duhet të mbjellin tek të rinjtë dashurinë për këtë besim dhe qëndrueshmërinë mbi të.

Pikat kryesore që tregojnë rëndësinë e mësimit të besimit tek të rinjtë:

1. Mësimi i besimit dhe thirrja për të, veçanërisht tek të vegjëlit, është metodë e pejgamberëve dhe reformatorëve pas tyre. Allahu thotë për Nuhun r.a.:

“O biri im, hip me ne dhe mos u bashko me mohuesit.”

Dhe për Ibrahim r.a.:

“Ibrahimi u këshilloi bijtë e tij: O bijtë e mi! Allahu ka zgjedhur për ju këtë fe, mos vdisni përveç se si muslimanë.”

Kurse Lukmani u tha djalit të tij:

“O bir! Mos bëj shirk me Allahun, sepse shirka është padrejtësi e madhe.”

Profeti ﷺ këshillon Ibn Abbas r.a.:

“O djalosh, po të mësoj fjalë: Ruaj Allahun, Ai do të të ruajë; ruaj Allahun, Ai do të jetë pranë teje; kur të pyesësh, pyes Allahun; kur të kërkosh ndihmë, kërko ndihmë nga Allahu…”

2. Kujdesi për besimin e fëmijëve është imitimi i Profetit ﷺ, dhe imitimi i tij është adhurim për Allahun dhe shkak i udhëzimit me mençuri.
3. Mësimi i besimit është baza dhe kryesorja e çdo dijenie, pasi kur një fëmijë e mëson besimin sipas metodës së Profetit ﷺ, adhurimet dhe pjesët e tjera të fesë vijnë natyrshëm.
4. Neglizhimi i prindërve për të mësuar fëmijët për besimin dhe rregullat e fesë dëmton fëmijën dhe shkatërron shumë nga potenciali i tij. Ibn al-Kajjim r.a. thotë:

“Kush lë pas mësimin e fëmijës së tij për atë që i sjell dobi dhe e lë pa mësuar detyrat e fesë, i ka bërë dëm të madh.”

5. Kujdesi për edukimin e fëmijëve mbi besimin e drejtë është mënyrë për të mbrojtur umetin nga devijimi.
6. Sot, shumë programe për fëmijë në media kanë si qëllim të mbjellin besime të gabuara, ndërsa prindërit shpesh injorojnë mësimin e besimit të vërtetë.
7. Rreziku i madh vjen edhe nga shërbëtorët e shtëpisë që mund të mbjellin besime të gabuara tek fëmijët.
8. Shumë dijetarë kanë vënë theksin tek nevoja për të mësuar besimin tek fëmijët:
   • Ibn al-Kajjim r.a., Tuhfat al-Mawdud, thotë:
   “Kur fëmijët të fillojnë të flasin, mësojini ‘La ilahe illallah, Muhammedi Rasulullah’. Qoftë gjëja e parë që dëgjojnë njohja e Allahut dhe uniteti i Tij.”
   • Ibn Abd al-Wahhab r.a., në Mbi Mësimin e Monoteizmit për Fëmijët: “Kjo është një letër e dobishme për atë që duhet të mësohet fëmijëve para Kur’anit.”
9. Mësimi i besimit tek fëmijët është më i lehtë dhe më efektiv sepse është në përputhje me natyrën e tyre dhe nuk ka ndërhyrje të ideve të gabuara.
10. Kujdesi për edukimin fetar të të rinjve i mbron ata nga tundimet dhe devijimet në të ardhmen.
11. Disa studiues modernë gabimisht mendojnë se fëmijët nuk kuptojnë konceptet e Zotit deri në moshën 18 vjeç, por kjo është e gabuar.
12. Disa jo-muslimanë kujdesen shumë për të mësuar fëmijët e tyre besimin, siç bëjnë hebrenjtë dhe disa grupe të tjera.

Shembuj nga udhëzimi i Profetit ﷺ për edukimin fetar të fëmijëve:

1. Ibn Abbas r.a. tha se Profeti ﷺ e mbronte Hasan dhe Husein nga shpifjet e djallit dhe i mësonte:

“Mbrohu me fjalët e plota të Allahut nga çdo djall dhe sy i lig.” (Sahih Bukhari, v.3, f.1233)

2. Abu Huraira r.a. tha: Hasan bin Ali r.a. mori një hurmë nga sadaka, dhe Profeti ﷺ tha: “Kukh, Kukh! A nuk e di se nuk hamë nga sadaka?” (Sahih Bukhari, v.2, f.542)
3. Profeti ﷺ tha:

“Çdo i porsalindur lind mbi fitret, prindërit e tij e bëjnë hebre ose i krishterë ose pagan…” (Sahih Bukhari, v.1, f.456)

4. Abu Musa r.a. solli djalin e tij tek Profeti ﷺ, e quajti Ibrahim, e hëngri me hurmë dhe lut për bekimin e tij (Sahih Bukhari, v.5, f.2081)
5. Ibn Abbas r.a. tha: Profeti ﷺ më mësoi fjalë:

“Ruaj Allahun, Ai do të të ruajë; kur të pyesësh, pyes Allahun; kur të kërkosh ndihmë, kërko nga Allahu. Nëse umeti mblidhet për t’i bërë dobi diçkaje, nuk mund ta bëjnë atë përveç asaj që Allahu ia ka shkruar.” (Xhami’ at-Tirmidhi, v.4, f.667)

6. Abu Rafi r.a. tha: E pashë Profetin ﷺ duke bërë adhurim në veshin e Hasan bin Ali kur lindi (Tirmidhi, v.4, f.97)
7. Shembuj të tjerë për edukimin e fëmijëve mbi besimin janë të shumtë dhe përfshijnë mësime nga Profeti ﷺ dhe shokët e tij, të dokumentuara në Bukhari, Muslim, Tirmidhi, Abu Dawud dhe libra të tjerë të hadisëve.

Referencat kryesore:

1. Ibn al-Kajjim , Tuhfat al-Mawdud, f.31
2. Al-Khatib al-Baghdadi, Kitab al-Jami’
3. Ibn al-Qayyim, Tuhfat al-Mawdud, f.22
4. Al-Kifayah fi ‘Ilm ar-Riwayah, f.115
5. Ibn al-Qayyim, Tuhfat al-Mawdud, f.231
6. a) Dr. Abdulaziz Al Abdul Latif, Mësimi i Monoteizmit
   b) Adnan Hasan Baharith, Përgjegjësia e Prindit Muslim për Edukimin e Fëmijës
   c) Dr. Wafaa Al-Asaf, ligjëratë në Universitetin Imam
   d) Khawla Darwish, Manifestimi i Besimeve në Fëmijëri, Revista Al-Bayan, nr.31, f.86, Muharram 1411H
7. Abdu-Rahman, Tarbiyah ‘Ibara Tarekh, f.392