nga dr, ABdullah Bakkar
Në hije të sfidave në rritje për edukimin e fëmijëve dhe formimin e brezave në epokën moderne, ku ndryshimet shoqërore dhe kulturore shpejtojnë dhe ndikimet e jashtme shtohen, Drejtoria e Kërkimeve dhe Studimeve Islame në Ministrinë e Vakëfeve dhe Çështjeve Islame në Katar ka botuar një botim të veçantë të librit „Dhjetë rregullat: Rregullat më të rëndësishme në edukimin e fëmijëve“ nga Dr. Abdul Karim Bakkar, i cili është akademik dhe studiues i specializuar në çështjet e edukimit dhe mendimit islam, dhe është njohur për ofrimin e vizioneve të thella që pasurojnë kulturën edukative. Le të zbulojmë sekretet e dhjetë rregullave në edukimin e fëmijëve për të ndërtuar një mjedis familjar të shëndetshëm.
Qëllimi kryesor i librit
Rëndësia e këtij libri vjen fillimisht nga rëndësia e temës së tij, dhe fakti që ai propozon një numër „çelësash qendrore për të vepruar me fëmijët dhe për t’i disiplinuar ata“. Libri mund të shihet në përgjithësi si një libër në kulturën edukative, të cilën autori e përkufizon si: „grup informacionesh dhe përvojash që na nevojiten për të krijuar një mjedis edukativ, dhe në mënyrat e disiplinimit të fëmijëve dhe formimit të tyre në një rritje të mirë, dhe në mënyrën e përballjes me problemet dhe gabimet e tyre“, dhe gjithashtu do të thotë: „të kuptosh thelbin e edukimit, dhe se ai bazohet në ndërveprim dhe ndërtimin e shpirtit kolektiv, dhe atë që kërkojnë parimet, vlerat, sakrificat, idetë dhe konceptet“.
Ky botim konsiderohet shumë i rëndësishëm në një kohë kur shoqëritë tona, veçanërisht, po përjetojnë një kalim të shpejtë nga mjediset e thjeshta drejt mjediseve komplekse dhe të gjera, i shoqëruar me shumë ndryshime që reflektohen në edukimin e fëmijëve. Libri gjithashtu thekson se shembja e besimit dhe fikja e flakës së besimit në shpirt, përveç dobësisë së ndjesisë së përgjegjësisë së prindërve ndaj fëmijëve, janë disa nga shkaqet më të rrezikshme të shpërbërjes së familjes, gjë që rrit urgjencën e nevojës për referenca të tilla të vlefshme që ofrojnë këshilla praktike edukative.
Në parathënien e librit, Dr. Abdul Karim Bakkar thekson një pikë thelbësore dhe interesante, e cila është se „ajo që propozohet në lidhje me edukimin e fëmijëve është e pajtueshme në (80%) mes të gjitha kombeve dhe të gjitha qytetërimeve“. Kjo ide është qendrore për të kuptuar vizionin e autorit, pasi ajo tregon ekzistencën e parimeve edukative universale dhe ndërkulturore që nuk i përkasin një kombi të vetëm.
Kjo pajtueshmëri e madhe i jep përmbajtjes së librit peshë dhe i jep atij karakter global, që do të thotë se parimet që libri do të ofrojë nuk janë të kufizuara në një kontekst kulturor apo shoqëror të caktuar, por janë rregulla edukative që mund të zbatohen dhe të përfitohet nga shumica e mjediseve familjare në të gjithë botën. Kjo pikë rrit vlerën e librit dhe tregon se ai ofron zgjidhje dhe koncepte thelbësore që tejkalojnë dallimet kulturore të dukshme në mënyrat e edukimit.
Dhjetë rregullat në edukimin e fëmijëve dhe sfidat e edukimit bashkëkohor
Libri vazhdon duke paraqitur dhjetë rregullat në edukimin e fëmijëve, duke filluar me fazën para lindjes, duke kaluar në ndërtimin e mjedisit familjar, deri te mekanizmat e përballjes me sfidat e sjelljes së fëmijëve.
Rregulla e parë: Para lindjes
Dr. Bakkar thekson se fëmija është më kompleks se çdo makinë, dhe edukimi i tij kërkon njohuri dhe përvojë të gjerë. Ai nënvizon se kultura edukative është grup informacionesh dhe përvojash të nevojshme për krijimin e një mjedisi edukativ të shëndetshëm. Ai përdor metaforën e „pemës kineze të bambusë“ për të shpjeguar se frytet e edukimit mund të mos shfaqen menjëherë, por kërkojnë durim dhe këmbëngulje për vite, duke ftuar mosdëshpërimin. Ai gjithashtu paralajmëron se shembja e qytetërimeve shpesh fillon me shpërbërjen e familjes, dhe se riparimi i shoqërisë duhet të fillojë nga brenda (familja). Ai përmend se vështirësia e edukimit të fëmijëve me karakter të vështirë duhet të jetë një motiv për të rritur kulturën edukative, jo një burim ankese.
Rregulla e dytë: Ne jemi pjesë e botës, dhe kemi veçorinë tonë
Autori thekson se ne jetojmë në një botë të lidhur për shkak të globalizimit që ka shfuqizuar kufijtë, dhe se fëmijët tanë ndikohen nga tendencat, problemet dhe shijet globale. Prandaj, duhet të jemi të vetëdijshëm për këto ndikime dhe të përfitojmë nga përvojat edukative perëndimore pa humbur veçorinë tonë kulturore dhe fetare. Ai thekson se veçoria jonë qëndron në vlerat tona morale që burojnë nga besimi islam, dhe shkallën e vlerave që vendos gjërat në vendin e duhur (shembull: namazi i sabahut është më i rëndësishëm se qëndrimi natën për studim, respekti ndaj prindërve është më i rëndësishëm se të banohet në një vend të bukur).
Rregulla e tretë: A është mjedisi gjithçka?
Theksohet ndikimi i thellë i mjedisit familjar brenda shtëpisë mbi personalitetin e fëmijëve. Ai mendon se cilësia e fëmijëve vjen nga cilësia e prindërve vetë, prandaj „si jemi ne, ashtu është edukimi ynë“. Ai nënvizon se shembulli i mirë është ndikuesi më i fuqishëm, dhe se sjellja e përditshme e prindërve vizaton të ardhmen e sjelljes së fëmijëve. Ai thekson rëndësinë e krijimit të një mjedisi shtëpiak argëtues, të qetë dhe të rehatshëm, ku mbretëron qetësia, paqja dhe siguria, larg tensionit dhe mosmarrëveshjeve, duke marrë parasysh dallimet individuale mes fëmijëve dhe drejtësinë mes tyre. Ai gjithashtu i jep një këshillë nënës që ta bëjë shtëpinë e saj „kopsht të lulëzuar“ përmes pastërtisë dhe organizimit.
Rregulla e katërt: Edukimi është ndërveprim
Ai thekson se edukimi është një proces ndërveprues që kërkon marrje dhe dhënie mes prindërve dhe fëmijëve. Ai fton për dëgjim aktiv të fëmijëve, për empati me ta dhe për të përfituar nga vëzhgimet e tyre, dhe për ndryshimin e mënyrave të edukimit bazuar në përvojat. Ai tregon se fëmijët kanë nevojë të kuptojnë atë që ndodh rreth tyre dhe pyesin shumë. Ai paralajmëron për fshehjen e tepërt të çështjeve të familjes, dhe thekson nevojën për ndërtimin e një marrëdhënie besimi dhe dashurie me fëmijët përmes bisedave për gjithçka që i shqetëson, sado e vogël që të duket.
Rregulla e pestë: Edukimi bazohet në qartësi
Qartësia është një nga virtytet më të mëdha të jetës edukative. Kjo do të thotë qartësi e pamjes për gjendjet aktuale të familjes, dhe qartësi e objektivave edukative që duhen arritur tek fëmijët. Kjo përfshin mirëkuptim mes bashkëshortëve mbi mënyrën e edukimit, dhe qartësi mbi përkushtimin dhe besimin e familjes. Ai fton për rinovimin e zakoneve familjare për të bërë marrëdhëniet më transparente dhe të hapura, madje edhe me përfshirjen e fëmijëve. Ai thekson rëndësinë e mesazheve të qarta dhe të përcaktuara për fëmijët dhe shmangien e paqartësive dhe afateve të zgjatura.
Rregulla e gjashtë: Edukimi është kujdes
Ai thekson se kujdesi është thelbi i edukimit, pa të nuk mund të kapërcehen vështirësitë. Ai paralajmëron se bota ndryshon shpejt dhe ndikimi i kulturave të huaja po rritet, gjë që kërkon vigjilencë dhe monitorim të vazhdueshëm. Ai fton për të kuptuar tiparet e ndryshimeve aktuale dhe i fton prindërit të kuptojnë se jetojmë në një qytetërim që zëvendëson vlerat autentike me vlerat e bukurisë, argëtimit, kënaqësisë dhe egoizmit. Ai thekson domosdoshmërinë e vetëdijes për rrjedhën e familjes dhe nëse ajo po ecën drejt realizimit të objektivave të saj fetare, arsimore dhe shoqërore.
Rregulla e shtatë: Edukimi bazohet në balancë
Ai e konsideron balancën dhe mesataren si bazën e edukimit të suksesshëm, duke cituar përshkrimin e Zotit për umetin islam si një umet mesatare. Ai shpjegon se virtyti është mes dy të këqijave (buquria mes shpenzimit të tepruar dhe kursimit të tepruar, guximi mes pakujdesisë dhe frikës). Ai fton për balancë në rolet e prindërve (baba vendimtar dhe nënë ndërmjetëse, baba praktik dhe nënë emocionuese), balancë në marrjen e vendimeve (as nxituar, as vonuar), dhe balancë mes lirisë dhe disiplinës (dhënia e lirisë me përcaktimin e përgjegjësive).
Rregulla e tetë: Edukimi është empati
Theksohet rëndësia e empatisë, dashurisë dhe inkurajimit si „material kimik“ që siguron aftësi shpirtërore dhe psikologjike për të ndikuar dhe për t’u ndikuar. Ai fton për ndarjen me fëmijët të ndjenjave të tyre (gëzim dhe trishtim), dhe për empati edhe në gjërat që mund të duken të vogla për të rriturit. Ai thekson rëndësinë e shpërblimeve morale (buzëqeshje, puthje, lavdërim) që kanë më shumë ndikim se ato materiale. Ai tregon se empatia shfaqet edhe në dimensionin shpirtëror dhe fetar, siç është shoqërimi i fëmijëve në xhami dhe leximi i Kuranit me ta.
Rregulla e nëntë: Kuptimi i shkaqeve të problemeve të tyre
Autori mendon se fëmijët janë krijesa të dobëta dhe të paafta për të kuptuar problemet e tyre, dhe prindërit duhet të kuptojnë natyrën e këtyre problemeve, shkaqet dhe rrënjët e tyre për t’i trajtuar. Ai refuzon idenë se fëmijët janë vetëm „kopje të përsëritura“ të të rriturve. Ai fokusohet në tre shembuj të problemeve të zakonshme të fëmijëve:
- Aktivitet i tepruar: përmend shkaqe të mundshme si trashëgimia, çrregullime cerebrale, helmim, ose ndikimi i gjendjes së nënës gjatë shtatzënisë.
- Gënjeshtra e fëmijëve: shpjegon se fëmijët gënjejnë për arsye të ndryshme, si përfitim, mbrojtja e miqve, imitimi i të rriturve, mbrojtja personale, ose shpikja e tregimeve për të tërhequr vëmendjen.
- Sherr mes vëllezërve: e përshkruan si normale, por mund të tejkalojë të zakonshmen për shkak të konkurrencës për dashurinë e prindërve, preferencës ndaj një fëmije mbi tjetrin, ose dhënies së autoritetit të gjerë vëllait më të madh.
Rregulla e dhjetë: Nuk ka edukim pa disiplinë
Ai thekson se disiplinë është e nevojshme për të gjithë fëmijët, por në shkallë të ndryshme. Ai thekson se disiplinë duhet të jetë „përpjekje plotësuese“ që plotëson nismat emocionale dhe udhëzuese, jo themeli i edukimit. Ai fton për planifikim të disiplinës paraprakisht dhe marrëveshje mes prindërve dhe fëmijëve, dhe të jetë „vendimtare pa egërsi dhe pa poshtërim“. Ai refuzon fyerjet dhe përdorimin e fjalëve fyese, dhe refuzon tërësisht goditjen fizike, duke e konsideruar si poshtërim të humanitetit të fëmijës, dhe thekson domosdoshmërinë e respektit të fëmijës ndaj të rriturve, kontrollin e emocioneve dhe mbajtjen e pasojave logjike të sjelljes së tij.
Përfundim: Thirrje për edukim të ndërgjegjshëm dhe frytdhënës
Dr. Abdul Karim Bakkar përfundon librin e tij me një thirrje për vetëdije të vazhdueshme mbi rëndësinë e edukimit, dhe për punë të palodhur dhe këmbëngulje në ndërtimin e brezave të fortë dhe të balancuar. Ai mendon se edukimi është „përpjekje e lavdëruar dhe shlyerje e detyrës“, dhe kërkon njohuri, përvojë, optimizëm dhe durim. Nuk është vetëm një libër që jep këshilla, por është një hartë udhëzuese frymëzuese për prindërit dhe edukatorët, që synon të rivlerësojë rolin e familjes si bazë për formimin e individëve të mirë, të aftë për të përballuar sfidat e jetës me besim dhe besim në Zotin. Në një kohë kur valët e ndryshimeve janë të forta, ky libër ofron një ankorë shprese dhe drejton lexuesin drejt një edukimi të matur dhe frytdhënës, me lejen e Allahut të Lartësuar.
