A ju kanë ndalur ndonjëherë disa pyetje të fëmijëve tuaj për xhenetin dhe zjarrin? Kush janë engjëjt? Si janë xhindët? Çfarë ndodh me të vdekurin në varr? Janë të shumta pyetjet e këtij lloji që i lexoj në sytë e fëmijëve të mi kur u tregoj atyre detaje mbi gajb që duhet të besohet. Pyetje të pafajshme që kërkojnë një përgjigje të ngjashme me botën e perceptueshme që ata e shohin, e dëgjojnë dhe e përjetojnë. E vërteta është se pyetje të tilla vendosin bazën e një besimi mbi të cilin bazohet feja e këtij brezi, dhe nuk është e lejueshme që të injorohen ose të kalohen pa u adresuar.
Gajb është gjithçka që është e fshehtë për shqisat e njeriut dhe që ai nuk mund ta kuptojë me arsyen e tij njerëzore, dhe që e ka ditur vetëm përmes njohurisë së sigurt nga Allahu dhe i Dërguari i Tij ﷺ. Abu al-‘Aliyah tha: “Ata besojnë në Allahun, engjëjt e Tij, librat e Tij, të Dërguarit e Tij, Ditën e Kijametit, xhenetin dhe zjarrin e Tij, dhe takimin me Të; dhe besojnë në jetën pas vdekjes dhe në ringjallje; kjo është gajb në tërësi.”
Besimi në gajb është një shtyllë e besimit dhe një themel i madh mbi të cilin bazohet doktrina fetare. Ky është një veçori që dallon besimtarin nga të tjerët, sepse zemra e tij është dhënë për t’u dorëzuar ndaj lajmit të vërtetë që ka sjellë shpallja në lidhje me Allahun, atributet dhe veprat e Tij, engjëjt, xhindët, jetën tjetër dhe të tjera të vërteta që nuk mund të kuptohen përveç me besimin në gajb.
Rëndësia e konsolidimit të besimit në gajb tek fëmijët
Për shkak se ne jetojmë në një kohë plot sfida dhe goditje të themeleve, është e domosdoshme që prindërit të forcojnë besimin në shpirtin e fëmijëve të tyre dhe të konfirmojnë të vërtetat që disa njerëz i perceptojnë si të luhatshme. Rëndësia e konsolidimit të besimit në gajb tek fëmijët shfaqet në:
- Formimi i personalitetit të muslimanit: Nëse besimi në gajb nuk kultivohet që në fillimet e edukimit të fëmijëve dhe nuk korrigjohen perceptimet mbi të, kjo mund të çojë në devijime në të ardhmen. Allahu thotë: “Ky është Libri, në të nuk ka dyshim, udhëzim për të devotshmit. Ata që besojnë në gajb dhe vendosin namazin dhe nga ajo që Ne u kemi dhënë shpërndajnë.”
- Pasimi i rrugës së profetëve dhe reformatorëve: Allahu tregon për Jakubin alejhisselam që kontrollonte besimin e fëmijëve të tij ndërsa ishte në agoni vdekjesh: “A ishit dëshmitarë kur Jakubi po vdiste, kur u tha bijve të tij: ‘Kujt i adhuroni pas meje?’ Ata thanë: ‘Ne adhurojmë Perëndinë tënd dhe Perëndinë e të parëve të tu: Ibrahimit, Ismailit dhe Ishakut; Një Perëndi dhe ne jemi muslimanë për Të.’”
- Edukimi mbi një nga themelet e besimit: Nga gjëra që shpëtojnë në Ditën e Kijametit; edhe nëse qëllimi i vetëm i edukimit të fëmijëve tanë është të shpëtojmë ne dhe ata ditën e takimit me Zot, kjo është qëllim i mjaftueshëm. Allahu thotë: “Shumë janë ata që mohuan takimin me Allahun, kështu që kur ora u erdhi papritur, thanë: ‘O sa keq na erdhi për atë që kemi lënë pas!’ dhe ata mbajnë barrët e tyre mbi supet e tyre; sa e keqe është ajo që mbajnë.”
Praktikat për të përforcuar konceptin e gajb tek fëmijët
- Mësimi i fëmijëve të parimeve dhe themeleve të besimit në gajb: Në këtë fazë vendoset një doktrinë që ka për qëllim që fëmijët tanë të qëndrojnë të fortë përballë dyshimeve. Hapat duhet të jenë të rregullt dhe të kuptueshëm për fëmijën: fillojmë me njohjen e Allahut, vendndodhjen e Tij në qiell, disa emra dhe atribute, pastaj i mësojmë shtyllat e besimit të gjashta duke i thjeshtuar dhe afruar ndikimet e tyre, duke theksuar se askush nuk di gajbin përveç Allahut. Kjo duket qartë në pyetjen e Profetit ﷺ ndaj një vajze: “Ku është Allahu?” Ajo tha: “Në qiell.” Ai pyeti: “Kush jam unë?” Ajo tha: “Ti je i Dërguari i Allahut.” Profeti tha: “Çliroje, sepse është besimtare.”
- Afërsimi i kuptimit duke krahasuar gajbin me gjëra të prekshme: Kjo përfshin përdorimin e shembujve: t’i tregojmë fëmijëve qiellin dhe tokën dhe pastaj t’u shpjegojmë fuqinë e Allahut për krijimin dhe menaxhimin e tyre, ose t’u përshkruajmë lumturinë e xhenetit pas një eksperience të këndshme ushqimi dhe pijeje me ta. Edhe nëse krahasimi nuk është plotësisht real, është më mirë se të lejojmë imagjinatën e fëmijës të shkojë shumë larg realitetit.
- Përgjigjja ndaj pyetjeve me thjeshtësi dhe mënyrë të kuptueshme: Nuk duhet t’i japim përgjigje naive ose të pasakta. Fëmijët pranojnë përgjigje të thjeshta dhe të përshtatshme për mendjen e tyre. Prandaj, prindërit duhet të jenë të gatshëm të marrin çdo lloj pyetjeje që nuk e kishin menduar. Shumë fëmijë pyesin: “Ku është Allahu?” dhe prindërit shpesh japin përgjigje të pasakta për shkak të paditurisë ose paaftësisë për ta shpjeguar saktë, duke thënë: “Allah është kudo.” Kjo mund të çojë në keqkuptime.
- Përdorimi i metodës së tregimeve: Tregimet kanë rol të madh në formimin e mendjes së fëmijës dhe forcimin e besimit. Tregimet nga Kur’ani dhe Suneti janë të pasura për prindërit për të trajtuar gajbin në mënyrë të përshtatshme për fëmijët. Për shembull, historia e engjëjve që i bënë sexhde Adamit dhe refuzimi i Iblisit forcon besimin e fëmijëve në engjëj dhe botën e xhindëve. Kur’ani që flet për xhenetin dhe zjarrin përforcon besimin e tyre në jetën tjetër.
Efektet e konsolidimit të konceptit të gajb tek fëmijët
- Modifikimi i sjelljes së fëmijëve: Tregimi për Ditën e Kijametit dhe shpërblimet ose ndëshkimet e saj i nxit ata drejt virtytit dhe larg mëkateve. Tregimi për engjëjt, të cilët janë shërbëtorë të pastër dhe besnikë, i bën fëmijët të duan të imitojnë sjelljet e tyre.
- Ringjallja e virtytit të vëzhgimit në zemrat e fëmijëve: Kur fëmija mëson se Allahu e di dhe e sheh çdo gjë, ndjen se është nën vëzhgim të vazhdueshëm.
- Siguri dhe qetësi shpirtërore: Kur fëmija mëson se nuk ka përse të ketë frikë nga askush, sepse Allahu e mbron dhe engjëjt e Tij kujdesen për të, ai ndjen siguri dhe qetësi.
- Tregimi i gajbit në mënyrë të përshtatshme për fëmijën: Kjo e ndihmon të mos krijojë imagjinata të çuditshme mbi gjëra që nuk mund t’i kuptojë plotësisht.
Rregulla dhe paralajmërime
Të shpjegohet fëmijëve se disa gjëra të gajbit nuk mund të perceptohen nga arsyet e tyre dhe duhet të besohen thjesht.
- Prindërit duhet të përdorin fjalë të shkurtra, të përqendruara dhe të përshtatshme për moshën e fëmijës.
- Të shmanget frikësimi i tepruar dhe përdorimi i urdhrave të rrepta që mund të çojnë në konfuzion.
- Balancimi midis frikësimit dhe inkurajimit kur shpjegohen shpërblimet dhe ndëshkimet.
- Mos dënimi i fëmijës për pyetje; prindërit duhet t’i përgjigjen me durim ose të kërkojnë informacionin e saktë.
- Kujdesi që fëmijët të mos mësojnë për gajbin nga burime të pasakta; prindërit duhet të jenë burimi kryesor i njohurisë së saktë.
