Shkruar nga Zakeeya Ali
Unë e di që si nëna të ezauruara, ka momente që ne thjesht duam një pushim nga ankesat, vëngërimat dhe nevoja konstante për vëmendje nga fëmijët tanë. Dhe e dini, është në rregull dhe normale të ndihesh në atë mënyrë. Është në fakt e shëndetshme për nënat që të bëjnë pushime nga prindërimi për t’u çlodhur dhe rifreskuar në mënyrë që të mbajnë hapin me kërkesat e amësisë.
Megjithatë, kjo nuk duhet të jetë në kurriz të fëmijëve tanë duke qenë të “lidhur” pas një tableti, një smartphone-i, një laptopi, një konsole lojërash, një pajisjeje dore ose televizorit gjatë gjithë kohës.
Nëse i lëmë fëmijët tanë me dadën ose një kujdestare fëmijësh, kjo do të thotë se personi që ne besojmë për të ruajtur fëmijët tanë nuk duhet t’i mbajë fëmijët tanë të zënë as në një botë virtuale. Fëmijët kanë nevojë të kenë lojë aktive dhe imagjinative, dhe sa më të vegjël të jenë, aq më pak kohë para ekranit duhet të kenë.
Shikoni, ajo që ndodh në të vërtetë kur mendoni se po merrni një “pushim” nga i vogli juaj, është shpërndarja e vëmendjes së tyre, irritimi dhe sforcimi i syve. Bëni një kërkim në Google për të parë efektet afatgjata të teprimit me “kohën para ekranit” për fëmijët dhe do të tronditeni nga studimet dhe rezultatet e tyre.
Pikërisht këtë mëngjes, lexova një artikull që më trishtoi me titull: “Fëmijët e vegjël po bëhen aq të varur nga iPad-ët saqë kërkojnë terapi”. Është dekurajuese të lexosh tituj si këta, sepse ata pasqyrojnë mungesën e njohurive mbi efektet që pajisjet po kanë te fëmijët tanë. Në përpjekjet tona për të marrë një pushim nga prindërimi, ne i lejojmë fëmijët tanë të përdorin pajisje. Nëse bëhet me përgjegjësi me kufij të caktuar, është e kuptueshme, por nëse nënat lejojnë që të vegjlit e tyre të çmuar të mbikëqyren nga pajisjet elektronike për periudha të gjata kohore, ky është një problem.
Kënaqësia e përkohshme që marrim kur fëmijët tanë luajnë qetësisht në pajisje për periudha të gjata, do të kthehet të na përndjekë. Unë e di këtë sepse i kam vënë re vetë simptomat negative të lejimit të disave prej fëmijëve të mi të qëndrojnë më gjatë në pajisjen e tyre sesa duhet—dhe kjo ndodhte me fëmijë më të rritur! Besoj se pasojat e përdorimit afatgjatë të pajisjeve te fëmijët as nuk janë parë ende, kështu që, a duam vërtet ta zbulojmë në rrugën e vështirë në një fazë të mëvonshme?
Në pamje të parë, aplikacionet dhe faqet e internetit duken mrekullisht argëtuese dhe edukative. Si nëna, ne bindim veten se po bëjmë gjënë e duhur duke i lejuar fëmijët tanë të vegjël të luajnë në pajisje sepse ata tani mund të dinë ABC-në e tyre më shpejt ose madje të mësojnë të gërmëzojnë një fjalë mbrapsht! Nuk po mohoj që pajisjet elektronike nuk janë edukative, por kjo varet nga kohëzgjatja që një fëmijë i përdor ato, mosha e tyre dhe programet që po përdorin.
Gjithashtu di për presionin që ndjejnë prindërit kur fëmijët e tyre u luten të përdorin tabletin, celularin, laptopin, ose t’u blejnë pajisjen më të fundit të dorës ose konsolën e lojërave. Ne duam t’i kënaqim fëmijët tanë dhe mendojmë se po u tregojmë dashuri kur dorëzohemi para kërkesave të tyre për këto pajisje. Përkundrazi, tregon dashuri për fëmijët tanë edhe kur informohemi për efektet e dëmshme të përdorimit afatgjatë të pajisjeve. Më pas vendosni kufij në kohën e ekranit të fëmijëve tanë dhe, nëse është e mundur, shmangeni plotësisht me foshnjat dhe fëmijët e vegjël (toddlers) për shkak të dashurisë!
Nëse e shihni se është thjesht shumë e vështirë të jetosh me fëmijët tuaj nëse ata nuk janë gjithmonë të lidhur me ndonjë pajisje, kjo mund të thotë se duhet të shihni më me kujdes jetën tuaj familjare dhe marrëdhënien me fëmijët tuaj. Ndoshta është koha për të krijuar lidhje më të ngushta me ta, për të pastruar jetën tuaj paksa, për të hequr dorë nga disa angazhime më të vogla, ose për të lehtësuar gjërat e parëndësishme që ju shkaktojnë sforcim e stres dhe ju mbajnë super të zënë.
Fëmijët tanë kanë nevojë për ndërveprimin tonë, dhe mbi të gjitha, ata duhet të mësojnë të luajnë dhe ta mbajnë veten të zënë pa pasur ekrane në majë të gishtave të tyre gjatë gjithë kohës. Fëmijët duhet të lexojnë libra, të luajnë jashtë, të kenë lojë imagjinative, të ndërtojnë gjëra, të ndihmojnë të tjerët dhe të bëjnë punë shtëpie, për të përmendur disa gjëra. Nuk po them që nuk duhet t’i lejojmë kurrë fëmijët tanë të përdorin pajisje elektronike, sepse unë i lejoj fëmijët e mi ta bëjnë këtë, por e bëj me kufij të caktuar si:
- Vendosja e një sistemi monitorimi në pajisjet e tyre për t’i mbajtur të sigurt nga faqet dhe aplikacionet e dëmshme.
- Vendosja e një orari strikt se sa kohë i përdorin fëmijët e mi pajisjet e tyre.
- Të qenit selektive për aplikacionet dhe lojërat që ata përdorin në pajisjet e tyre dhe përfitimin që ato kanë në mendjen e tyre.
- Lejimi i përdorimit të pajisjeve vetëm pasi të kenë përfunduar përgjegjësitë e tyre, si punët e shtëpisë dhe leximi i librave.
- Përdorimi i më shumë kohe në pajisje gjatë ditëve të vështira, si p.sh. kur ka sëmundje, afate të rëndësishme (deadlines), telefonata të rëndësishme, asnjë formë tjetër ndihme nga familja, miqtë ose një ndihmës i nënës.
- Kufizimi i përdorimit të pajisjeve nga fëmijët më të vegjël në mënyrë të gjerë, duke i larguar ata nga fëmijët më të rritur që janë në një pajisje, me qëllim që të lejohet mendja e tyre të zhvillojë imagjinatën dhe mendimet.
Kjo mund të thotë se ne duhet të marrim angazhime ndaj vetes për të bërë atë që është më e mira për fëmijët tanë dhe jo atë që është më e përshtatshme për ne. T’i lejojmë fëmijët tanë të jenë fëmijë dhe t’i mësojmë të luajnë dhe ta mbajnë veten të zënë pa një ekran rrotull vazhdimisht për t’i argëtuar. Të marrim përgjegjësi për monitorimin dhe vendosjen e kufijve kohorë në pajisjet e tyre dhe duke krijuar vend në jetë për libra, lojëra tavoline (board games), sporte dhe më shumë lojë.
Fëmijët tanë janë gjithashtu amaneti ynë, dhe ne do të jemi përgjegjës para Allahut SWT për mënyrën se si i rrisim ata. Nga ana tjetër, e gjithë kjo do t’i ndihmojë fëmijët tanë të rriten në të rritur të shëndetshëm, me vetëbesim dhe inteligjentë, inshallah—një punë që ia vlen për çdo prind!
