Nëna: “Jo, për herë të dhjetë, nuk mund t’i kesh ato këpucë firme që as nuk tau duhen!” Fëmija: “Po të gjithë i kanë! A dëshiron që unë të jem i vetmi pa to?”
Nëna: “Për herë të tretë, të lutem pastro dhomën!” Fëmija: “Pse? Përsëri do të bëhet pis!”
A ju duket e njohur kjo situatë? Shumë prindër përballen me refuzimin e vazhdueshëm dhe debatet e kota. Për të zgjidhur këtë problem, duhet të kuptojmë se çfarë fshihet pas “kthimit të fjalës” dhe si të ndërhyni pa e humbur qetësinë.
Pse fëmijët kthejnë fjalë?
Kjo sjellje shpesh vjen nga ndikimi i rrethi shoqëror, mediave apo rrjeteve sociale që nxisin një kulturë “rebele”. Ndonëse është e rëndësishme që fëmijët të mbrojnë të drejtat e tyre, kthimi i fjalës ndaj prindit për dëshira egoiste është i pahijshëm.
Islamikisht, ne jemi të urdhëruar t’i trajtojmë fëmijët me Ihsan (shkëlqim dhe respekt), por edhe Allahu pret prej tyre të njëjtën gjë:
“Zoti yt ka urdhëruar që të mos adhuroni askënd përveç Atij dhe të tregoni mirësjellje ndaj prindërve… mos u thoni atyre as ‘uff’…” (Kuran, 17:23)
Si të veproni në momentin e debatit?
- Qëndroni të qetë (Butoni “Stop”): Kur fëmija bëhet mospërfillës, instinkti juaj është të ngrini zërin. Mos e bëni. Kërkoni ndihmën e Allahut, merrni frymë thellë dhe heshtni derisa të keni diçka konstruktive për të thënë.
- Identifikoni llojin e “kthimit të fjalës”:
- Nëse po justifikohet: Përsëritni vendimin tuaj “jo” pa hyrë në shpjegime të reja.
- Nëse kërkon fjalën e fundit: Përdorni përgjigje të shkurtra dhe neutrale si “U kuptuam”, “Mirë” ose “E dëgjova”. Mos e ushqeni debatin.
- Nëse është i zemëruar: Pranojeni ndjenjën e tij (“E kuptoj që je i mërzitur”), por bëjeni të qartë se mënyra si po e shpreh është e papranueshme.
- Ofroni një alternativë: Nëse po bërtet, thuaji: “Mund të të dëgjoj vetëm nëse flet me zë të ulët”.
- Mos u përfshini në diskutime të kota: Përsëritja e rregullit është më efektive sesa argumentimi i pafund.
- Aplikoni pasojat: Nëse sjellja vazhdon, vendosni në punë pasojën që keni caktuar paraprakisht (p.sh. heqja e kohës në ekran).
Si ta parandaloni këtë sjellje në afatgjatë?
- Bëhuni modeli i tyre: Vëzhgoni si flisni ju me bashkëshortin, prindërit apo miqtë. Fëmija është pasqyra juaj.
- Vlerësoni sjelljen e mirë: Kur fëmija pranon një vendim pa debatuar, shpërblejeni me mirënjohje: “E vlerësoj shumë që më dëgjove menjëherë”.
- Dëgjoni me vëmendje: Ndonjëherë fëmijët kthejnë fjalë sepse ndihen të padëgjuar. Jepuni vëmendje të plotë kur duan të shprehin diçka serioze.
- Ndryshoni mënyrën e urdhërimit: Në vend të “Pastro dhomën tani!”, provoni: “Si mendon, a mund ta rregullojmë dhomën para se të hamë darkë?”. Bashkëpunimi nxit më pak rezistencë.
- Rregulla të qarta: Fëmija duhet t’i dijë paraprakisht pasojat e mungesës së respektit.
