SIRA E PROFETIT PER FEMIJE NE VARGJE

RRËNJËT E DRITËS: HISTORIA E IBRAHIMIT
Katër mijë vjet më parë, në një kohë të lashtë,
Kur njerëzit jetonin në një botë të jashtë,
Në luginën e Eufratit, në qytetin Ur,
Lindi një djalosh që s’u mposht kurrë.

Ibrahim e quajtën, me sy plot shkëlqim,
Që në moshë të vogël, nisi një kërkim,
Sepse rreth e rrotull, njerëzit në atë anë,
Adhuronin idhujt, që me dorë i dhanë.

Nga druri e argjili, nga gurët e çmuar,
Gdhendnin zota t’vdekur, duke i besuar,
Por Ibrahimi i vogël, mendonte me vete:
“Si mund të jetë zot, ky gur pa jetë?”

I braktisi zhurmat, doli në vetmi,
Të gjente të Vërtetën, me plot dashuri,
Në një natë të qetë, pa një yll të rrallë,
“Ky duhet të jetë Zoti!” – tha me mall.

Por ylli u zhduk, drita iu zbeh,
Ibrahimi tha: “Zoti im nuk fshihet, as fle!
Unë nuk i dua ata që perëndojnë,
Që shfaqen një çast e pastaj na lëshojnë.”

Më pas pa hënën, të madhe, të argjendtë,
Që ndrinte mbi botë, si mbretëreshë e shenjtë,
“Ky është Zoti im!” – thirri me gëzim,
Por edhe hëna iku, pa asnjë shpjegim.

“Nëse nuk më udhëzon Ai që më krijoi,
Zemra ime rrugën do ta humbë, pohoi.”
Dhe kur doli dielli, i madh dhe i nxehtë,
Mendoi se ky ishte sunduesi i vërtetë.

Por kur ra mbrëmja, edhe ai u fsheh,
Ibrahimi e kuptoi, se e Vërteta po rreh,
Te Krijuesi i yjeve, i hënës dhe diellit,
Te Sunduesi i tokës dhe i gjithë qiellit.

“O njerëz!” – u thirri, me zërin e pastër,
“Pse adhuroni gurë, në çdo prag e vatër?
A ju dëgjojnë ata, kur ju jeni në hall?
A ju japin jetë, a ju mbajnë gjallë?”

“Prindërit tanë kështu bënë!” – turma i bërtiti,
Por dritën e mendjes, asgjë nuk e fiti,
“Unë kam vetëm Zotin, që rrugën ma tregon,
Që më jep të pi, që plagët mi shëron.”

Një ditë kur qyteti, kishte festë diku,
Ibrahimi i mbetur vetëm, mendoi: “Deri këtu!”
Mori një sëpatë, idhujt i thërrmoi,
Vetëm më të madhin, pa prekur e la pas.

Kur njerëzit u kthyen, u mbushën me marrë,
“Kush i bëri këto?” – britën si të marrë,
Ibrahimi buzëqeshi: “Pyetni atë të gjorë,
Të madhin që mban, sëpatën në dorë!”

“Ti e di që s’flasin!” – ata ulëritën,
Dhe në atë çast, në kurthin e tyre ranë,
“Atëherë pse i luteni?” – Ibrahimi u tha,
“Kur s’mbrojnë dot veten, e s’ndjejnë asgjë?”

Të tërbuar nga turpi, zjarrin e përgatitën,
Një mal me dru, në qendër e ngjitën,
E hodhën Ibrahimin, mes flakës që digjte,
Kurse bota e tërë, me tmerr po vështronte.

Por urdhri i Zotit, mbi zjarrin zbriti fort:
“Bëhu i ftohtë e paqe, mos e digj atë sot!”
Dhe mes hirit të nxehtë, mes flakës që shuej,
Ibrahimi doli, si lule që luej.

Asnjë fije floku, nuk iu prek nga zjarri,
Mbeti i pamposhtur, si dritë te ky fshat,
Por i ati, Azeri, zemrën e kishte gur,
Nuk e besoi djalin, nuk u bind kurrë.

“Më dëgjo o atë!” – Ibrahimi e luti,
“Mos e ndiq djallin, që në errësirë të futi,”
Por Azeri i egër, me gurë e kërcënoi,
Dhe djalin e tij, nga shtëpia e dëboi.

“Lamtumirë o atë, paqja qoftë mbi ty,
Unë do t’i lutem Zotit, të të japë sytë,”
Dhe kështu nisi rruga, e madhe, e vështirë,
Që do të sillte dritën, në botën e mpirë.

---

FISI I KUREJSHËVE DHE ARDHJA E ABDULMUTTALIBIT
Vitet rrodhën si uji në lumë,
Bijtë e Ismailit u shtuan shumë,
Fise e popuj u kthyen në mbarë Arabinë,
Por Kurejshët në Mekë, ruajtën shtëpinë.

Pranë Qabes së shenjtë, ata bënë folenë,
T’u shërbenin haxhilerëve, kishin dhenë betenë,
Me ujë e me ushqim, me nder e bujari,
Pritnin çdo shtegtar, që vinte si mik i ri.

Por koha e gjatë, harresën solli ngadalë,
Idhujt e gurtë, u kthyen si valë,
Burimi i Zemzemit, në rërë u mbulua,
Dhe feja e pastër, nisi të harrua.

Atëherë doli Kuseji, një burrë me nam,
Që çelësat e Qabes, i mbajti në dorë si flamam,
Ai mblidhte kurejshët, në shtëpinë e tij,
Për luftë e për paqe, jepte pleqësi.

Pas tij erdhi Hashimi, tregtar i vërtetë,
Që hapi dy rrugë, që ndryshuan këtë jetë,
Në verë drejt Sirisë, ku frynte pak fresk,
Në dimër drejt Jemenit, me mallin në rresht.

Meka u pasurua, u bë qendër e madhe,
Hashimi udhëtonte, mes malesh e mjedhe,
Në Jethrib ai ndaloi, një ditë me diell,
Dhe Selmën e bukur, e zgjodhi si qiell.

U martuan me nder, siç e kishin zakon,
Dhe lindi një djalë, që historia e nderon,
Shejbe e quajtën, flokëthinjur i vogël,
Si dritë e agimit, që ndrin mbi këtë rrotull.

Por Hashimi u nda, nga kjo botë e shkretë,
Shejbe u rrit jetim, larg babait të vet,
Në Jethribin e lulëzuar, te daja u rrit,
Me mendje të hollë, e me shpirtin plot dritë.

Muttalibi, xhaxhai, rrugën e mori,
Ta kthente nipin, ku e priste nderi,
“Në Mekë duhet t’viesh, te pragu i shtëpisë,
Të marrësh në dorë, frenat e udhëheqësisë.”

Selmës iu dhimb fëmija, por në fund pranoi,
Dhe Shejbe i vogël, udhëtimin filloi,
Mbi devenë e xhaxhait, hyri në qytet,
Në vapën e mesditës, në atë vend të nxehtë.

“Një rob i ri erdhi!” – mendoi çdo njeri,
“Abdulmuttalib” – e quajtën me habi,
“Nuk është rob!” – xhaxhai u thirri me mall,
“Është nipi im, i Hashimit që s’është gjallë!”

Por emri i mbeti, si shenjë dashurie,
Për djalin që rritej, nën hije urtësie,
Kur Muttalibi iku, nga kjo botë e vështirë,
Abdulmuttalibi u bë, prijësi më i mirë.

Ai ishte fisnik, i dashur nga të gjithë,
Zemrën e kishte, si mjaltin në hith,
Në hapat e Ibrahimit, ai donte të ecte,
Dhe dritën e humbur, në Mekë po e priste.

---

BETIMI MBI ZEMZEMIN DHE SAKRIFICA E ABDULLAHUT
Meka lëngonte, uji ishte larg,
Kurejshët e bartnin, varg e pas varg,
Zemzemi i vjetër, në rërë ishte fshehur,
Si një thesari i çmuar, që kohën ka dehur.

Abdulmuttalibi, në gjumë ra një ditë,
Një zë i foli: “Zgjohu, gjeje atë dritë!
Gërmo aty ku buroi dikur moti,
Atë ujë të bekuar, që e dërgoi Zoti.”

I vetëm me djalin, nisi punën e rëndë,
Nën diellin që digjte, në çdo cep e kënd,
“O Zot!” – u betua me shpirtin në dorë,
“Nëse dhjetë djem m’i fal, si kurorë,

Nëse rriten të fortë e më rrinë pranë,
Njërin do ta fal, për Ty në këtë anë!”
Pas tre ditësh pune, uji gurgulloi,
Zemzemi i lashtë, sërish u zgjua, jetoi!

Vitet kaluan, dhjetë djem u bënë burra,
Të fortë si lisi, të pastër si gurra,
Erdhi dita e vështirë, premtimi duhej mbajtur,
Abdulmuttalibi rrinte, me zemër të mpajtur.

I mblodhi të bijtë, u foli me mall,
“Një short do hedhim, sa jemi të gjallë.”
Shigjetat u shkruan, në Qabe i dërguan,
Dhe sytë e të gjithëve, me ankth u mbuluan.

Shorti ra mbi djalin, më të vogël e të shtrenjtë,
Mbi Abdullahun e bukur, me shpirtin e shenjtë,
I ati e mori, thikën në dorë e shtrëngoi,
Por populli i Mekës, me britmë e ndaloi.

“Mos e bëj këtë!” – thirrën udhëheqësit me radhë,
“Abdullahu është lulja, që na jep këtë aromë të bardhë!”
Në Jethrib vrapuan, te plaka e urtë,
Të gjenin një rrugë, që jeta të mos këputet.

“Sa vlen një njeri?” – pyeti ajo me qetësi,
“Dhjetë deve!” – i thanë, me plot dhimbshuri.
“Atëherë shortin hidheni, mes djalit e deveve,
Dhe dhjetë e nga dhjetë, shtoni mes reve.”

Dhjetë u bënë njëzet, shorti s’po ndryshonte,
Zoti Abdullahun, ende po e kërkonte,
Pesëdhjetë e gjashtëdhjetë, ankthi po rritej,
Numri i deveve, lart po ngjitej.

Kur arritën njëqind, shorti ra mbi to,
Gëzimi shpërtheu: “Abdullahu jeton, shiko!”
Tre herë e përsëritën, që mendja t’u mbushje,
Dhe sytë e babait, u lanë në përlushje.

Njëqind deve u flijuan, qyteti u ushqye,
Dhe jeta e Abdullahut, në dritë u kthye,
Ai u rrit fisnik, i pashëm e i mirë,
Dhe Aminen e zgjodhi, si nusen më të dëshirë.

Aminja e urtë, më e mira ndër vajza,
Si hëna e plotë, që ndrin mbi kopshtet me rreza,
U martuan me lumturi, por koha ishte e pakët,
Fati i largoi, si valët dhe rrakët.

Në Siri udhëtoi, me karvanin e gjatë,
Por rrugës u sëmur, në një natë të ngratë,
Në Jethrib u ndal, që trupin ta shëronte,
Por vdekja e mori, s’la kohë të gëzonte.

Karvani u kthye, por pa Abdullahun,
Lajmi i zi goditi, si rrufeja çdo pragu,
Aminja mbeti vetëm, me lotët në sy,
Me një foshnje në bark, që pritej të vijë.

Një jetim i vogël, pa baba në këtë botë,
Po vinte si dritë, që të mos ketë më lotë,
Allahu e dinte, se ky fëmijë i bekuar,
Do ishte i Dërguari, që njerëzit kanë pritur e zgjuar.

---

VITI I ELEFANTIT DHE MBROJTJA E QABESË
Nga Jemen i largët, me mermer e flori,
Ebreheja ngriti një kishë me madhështi,
“Këtu ejani njerëz!” – ai thirri me mburrje,
Por askush nuk shkoi, as me lutje, as me gurre.

Zemërimi e mbyti, zili pati në gji,
Për Qaben e vjetër që rrinte në qetësi,
“Do ta bëj rrafsh me tokë!” – ai bërtiti me vrull,
Dhe nisi ushtrinë, si një i zi mjegull.

Elefantë gjigantë, me hapa që tundin tokën,
Dhe mijëra ushtarë, që lart mbanin kokën,
Drejt Mekës u nisën, me hekur e me shpatë,
Të mbyllnin një udhë, të bënin një mëkat.

Kurejshët e gjorë, u mbushën me frikë,
“Si do të mbrohemi, pa shpata e pa thikë?”
Te Abdulmuttalibi vrapuan për këshillë,
Prijësi i urtë, që s’trembej as në shpellë.

Ebreheja u ndal, pranë pragut të qytetit,
Dhe devetë e gjyshit, i mori si plaçkë mbretit,
Abdulmuttalibi shkoi, e panë sytë e të gjithë,
Përpara ushtrisë, që rrinte si hith.

“Më kthe devetë e mia!” – tha burri me nder,
Ebreheja qeshi: “Më dëgjo o i mjerë!
Unë erdha për Qaben, ta kthej në thërrime,
Kurse ti kërkon kafshët, në këto luftime?”

“Devetë janë të miat,” – Abdulmuttalibi pohoi,
“Kurse Shtëpinë e Shenjtë, Zoti e mbrojti dhe e mbron,
Ai është Krijuesi, i Fuqishmi mbi retë,
Shtëpinë e Vet e ruan, sot dhe përjetë.”

U kthye te populli: “Në male të ngjitemi,
Nga lart do shikojmë, e nuk do koritemi!”
Dhe Meka u boshatis, mbeti rruga e shkretë,
Ndërsa ushtria nisi, marshimin e nxehtë.

Por ja, një mrekulli! Elefanti i madh u ndal,
U ul në gjunjë përtokë, sikur t’i kërkonte falë,
E rrihnin, e shanin, e tërhiqnin me forcë,
Por drejt Qabes nuk shkonte, sikur të ishte në borxh.

Kur kokën ia kthenin, drejt jugut në Jemen,
Vraponte me gëzim, e gjente dot ujdhen,
Por sapo t’ia kthenin, fytyrën drejt Mekës,
Gjunjëzohej sërish, para pragut të vdekjes.

Papritmas mbi det, një re u shfaq larg,
Mijëra shpendë të vegjël, po vinin në varg,
Në sqep e në kthetra, mbanin gurë të vegjël,
Si kokrra të groshës, që ndrisnin si të egjël.

I hodhën mbi ushtrinë, si breshër nga qielli,
Dhe brenda një çasti, u zërehet dielli,
Ushtarët u sëmurën, trupi nisi t’u tretej,
Si gjethe të grimcuara, që asgjë s’u mbetej.

Ebreheja i tmerruar, ia mbathti me vrap,
Me ushtrinë e thyer, që s’bënte dot një hap,
U kthye në Jemen, por vdekja e gjeti,
Nga forca e Zotit, askush nuk i mbeti.

Kurejshët nga mali, me gëzim po shikonin,
Se si shpendët e vegjël, Qaben e mbronin,
Zbritën te Shtëpia, falënderuan me shpirt,
Se drita e besimit, shpërtheu sërish.

Viti pesëqind e shtatëdhjetë, u quajt me nder,
“Viti i Elefantit”, që s’harrohet asnjëherë,
Allahu e shpëtoi, vendin e Tij të shenjtë,
Se foshnja e bekuar, do të vinte vërtet.

---

LINDJA E DRITËS SË BOTËS
Në rrugën drejt veriut, në rërën e nxehtë,
Një murg i urtë rrinte, në qetësi të vërtetë,
Kur pa tregtarët e Mekës, ai u thirri me zë:
“Një lajm të madh kam, që s’e ka dëgjuar askë!”

“Nga fisi juaj,” – tha murgu me urtësi,
“Do lindë një i Dërguar, me plot mirësi,
Muhamed do quhet, si drita mbi mal,
Që botën ta kthejë, në rrugën me vlerë e fjalë.”

Në Mekën e heshtur, Aminja po priste,
Edhe pse e vetme, zemra nuk i trishte,
Se dritë e madhe, nga trupi i doli një natë,
Dhe botën e ndriti, në çdo skaj e në çdo vatë.

Një zë i ëmbël, në vesh i pëshpëriti:
“Djali që po vjen, është ai që njerëzit i priti,
Muhamed quaje, këtë emër mos e harro!”
Dhe Aminja e ruajti, si thesarin që askush s’e do.

Të hënën e bekuar, në Rebi-ul Euuel,
Kur hëna po fshihej e dielli po del,
Në Vitin e Elefantit, pesëqind e shtatëdhjetë,
Lindi Muhamedi, shpëtimi për këtë jetë.

Shenja të bukura, u panë anembanë,
Në Jethrib një yll, shkëlqeu në çdo anë,
“Ka lindur një i Dërguar!” – dijetarët bërtitën,
Se yllin e tillë, me shekuj e pritën.

Në pragun e Kurejshëve, një burrë pyeti me nxitim:
“A ka lindur djalë, në këtë qytet me shkëlqim?
Se sonte ka zbritur, i Dërguari i vërtetë,
Që kombin arab, do ta udhëheqë në jetë!”

Lajmi te gjyshi, si era fluturoi,
Abdulmuttalibi te Qabja, gëzimin përjetoi,
E mori në krahë, nipin e tij të shtrenjtë,
Dhe emrin kërkonte, për këtë foshnje të shenjtë.

Shtatë ditë kaluan, në mendime e në gjumë,
Deri sa një ëndërr, i foli atij shumë:
“Muhamed quaje!” – zëri i tregoi,
Dhe gjyshi i gëzuar, emrin ia pohoi.

“Pse këtë emër?” – kurejshët e pyetën me habi,
“Pse s’zgjodhe një emër, siç kemi ne traditi?”
Gjyshi u përgjigj: “Dua që në tokë e në qiell,
Ai të jetë i lavdëruar, si drita në diell!”

“I Lavdëruari” – ky emër kaq bukur tingëllon,
Çdo fëmijë në botë, sot me dashuri e shqipton,
Jetim lindi foshnja, por me mbrojtjen e Zotit,
T’i jepte fund errësirës, dhe lotit të kotit.

---

UDHËTIMI DREJT MEKËS DHE NDËRTIMI I QABESË
Lamtumirë o vatër, lamtumirë o shtëpi,
Ibrahimi u nis drejt një tjetër liri,
Me dhimbje në zemër, por me shpirtin plot besim,
Se Zoti i madh, i jepte gjithmonë shpëtim.

Në tokën e Palestinës, ai gjeti një strehë,
Me Sarën e mirë, që si dritë i buzëqesh,
Vitet kalonin, por foshnja nuk vinte,
Dhe shpresa në shtëpi, si qiri po fiket.

Atëherë erdhi Haxherja, me zemër bujare,
Dhe lindi Ismaili, si një rreze diellore,
Shtëpia u mbush me të qeshura e gëzim,
Për babanë e moshuar, ky ishte bekim.

Por plani i Zotit, ishte i madh e i gjerë,
Edhe Sara do lindte, një djalë këtë herë,
Is’haku erdhi, si premtim i vërtetë,
Nga dy bijtë e tij, do të ndryshonte kjo jetë.

“Merre Haxheren!” – erdhi urdhri hyjnor,
“Dhe Ismailin e vogël, mbaje për dorë,
Dërgoi në jug, në një luginë të thatë,
Ku s’ka asnjë pemë, e as ujë në këtë natë.”

Në Bekën e nxehtë, mes malesh pa jetë,
Ibrahimi i la, nën mbrojtjen e vërtetë,
U largua me lutje, me sytë nga qielli,
Kur mbi rërën e nxehtë, po digjte dielli.

Uji u mbarua, foshnja nisi të qante,
Haxherja e shkretë, veten s’po e mbante,
Vrapoi te Safaja, të shihte dikë,
Pastaj te Meruaja, por s’dëgjohej asgjë.

Shtatë herë vrapoi, mes dy kodrash me shpresë,
“O Zot, mos na lër, që ky fëmijë të vdesë!”
Dhe kur u kthye te djali, ç’të shihte ajo?
Një burim i bekuar, nën këmbë po gufo!

“Zem-Zem!” – thirri ajo, “O ujë, qëndro!”
Dhe etja e madhe, aty mbaroi, shiko!
Nga ky ujë i shenjtë, qyteti u ngrit,
Meka u bë udhë, ku bota gjen dritë.

Ismaili u rrit, u bë djalë i fuqishëm,
Me moral të lartë e shpirt të habitshëm,
Dhe kur Ibrahimi, sërish u rikthye,
Një urdhër i ri, në zemër i hyri.

“Ngrijeni Shtëpinë!” – Zoti i udhëzoi,
Pranë Zemzemit të ftohtë, ku jeta filloi,
Gur mbi gur e vunë, me djersë e me mund,
Qabenë e shenjtë, që s’tundet kurrkund.

Një gur i zi ra, nga qielli si dhuratë,
Engjëlli e solli, në atë ditë të gjatë,
E vunë në qoshe, si dëshmi e besimit,
Si pikë takimi, e gjithë njerëzimit.

“O Zot!” – luteshin ata, duke ngritur muret,
“Na e prano këtë punë, ku shpirti përkulet,
Dhe nga ne nxirr pasardhës, që Ty të besojnë,
Që rrugën e drejtë, kurrë mos ta lëshojnë.”

“Dërgo ndër ta, një të Dërguar të Madh,
Që t’u mësojë urtësinë, në çdo hap e radhë,
T’i pastrojë nga idhujt, t’u japë mirësi,”
Dhe kjo lutje u ruajt, për Muhamedin e ri.

Kur muret u ngritën, Ibrahimi thirri fort:
“Ejani në Haxh, o njerëz, nga çdo port!”
Dhe zëri i tij, nëpër shekuj jehon,
Çdo besimtar sot, drejt Mekës nxiton.

---

BEKIMI I HALIMESË NË SHKRETËTIRË
Në Mekën e nxehtë, mes mureve me gurë,
Aminja po priste, si s’kishte pritur kurrë,
Një rregull i vjetër, në qytet jetonte:
Foshnja në shkretëtirë, trupin ta forconte.

Atje ku ajri është i pastër e i lirë,
Ku gjuha mësohet, më mirë e më dritë,
Gratë beduine, nga fshatrat nxitonin,
Të merrnin fëmijët, që t’i edukonin.

Mes tyre ishte Halimja, një grua e shkretë,
Që varfëria e rëndë, e ndiqte në jetë,
Gomari i saj i lodhur, mezi po ecte,
Dhe foshnja e saj, nga uria po fshinte.

As deveja e plakë, asnjë pikë qumësht s’dajti,
Halimja e gjorë, me lotët po qajti,
“Si do të ushqej, një tjetër fëmijë,
Kur s’kam as për timin, këtë pak fuqi?”

Arritën në Mekë, shoqet u gëzuan,
Çdo fëmijë të pasur, shpejt e përqafuan,
Vetëm Muhamedi (s.a.v), jetim kishte mbetur,
Dhe askush s’e donte, atë dritë të qetësuar.

“Nuk ka baba foshnja!” – gratë pëshpëritnin,
“Kush do të na paguajë?” – ato po pyetnin,
Por Halimja e mirë, s’desh të kthehej fillat,
Pa marrë një fëmijë, siç e bënin të tjerat.

“Ta marrim këtë djalë!” – i tha ajo burrit,
“Mbase Allahu, na nxjerr prej këtij gurit!”
Sapo e mori në krahë, mrekullia filloi,
Qumështi i bekuar, si lumë vërshoi.

Gomari i lodhur, mori forcë e vrap,
I la shoqet pas, me një tjetër hap,
Dhe kur në shtëpi, te Beni Sa’dët shkuan,
Bekimet e Zotit, kudo i rrethuan.

Toka u gjelbërua, hurmat dhanë fryt,
Delet e devetë, s’i mbanin më sytë,
Nga qumështi i bollshëm, shtëpia u ngrit,
Se drita e Profetit, i fali plot dritë.

Dy vjet kaluan, Muhamedi u rrit,
I fortë e i shëndetshëm, si lisi në pritë,
Halimja e deshi, si birin e vet,
Dhe Aminesë i luti: “Ma lër edhe nja dy vjet!”

Në shkretëtirën e gjerë, me shokë ai luante,
Delet e buta, me dashuri i ruante,
Por shpeshherë vetëm, rrinte e mendonte,
Sikur diçka të madhe, zemra t’i kërkonte.

Një ditë te ai, dy melekë zbritën,
Me borë të bardhë, krahërorin ia pritën,
Ia shpëlanë zemrën, nga çdo barrë e rëndë,
Ta bënin më të pastrin, në çdo cep e kënd.

Fama e tij u ngrit, mbi male e mbi retë,
Zoti i dha forcë, për këtë vështirësi në jetë,
Pas çdo lodhjeje t’rëndë, lehtësimi po vjen,
Këtë premtim të bukur, Muhamedi po e ndjen.

Kur erdhi koha, te nëna u kthye,
Djalë i fuqishëm, me shpirtin që s’thye,
Halimenë e dashur, kurrë s’e harroi,
Dhe kohën në shkretëtirë, me mall e kujtoi.

---

DHIMBJA E JETIMIT DHE REJA MBI KARVAN
Në moshën tre vjeç, në Mekë u kthye,
Me mallin e nënës, që shpirtin ia lye,
Por tre vjet më pas, një rrugë u nis,
Drejt dajave në Jethrib, mes miqsh e fisnisë.

Bereka besnike, çdo gjë përgatiti,
Dhe rrugën e gjatë, karvani e fshiti,
Në Jethribin e lulëzuar, një muaj qëndruan,
Me djemtë e dajave, në ujë po notuan.

Fluturaket në qiell, ai lart i lëshonte,
Dhe zemra e vogël, me gëzim i rrahonte,
Por rruga e kthimit, solli re të zeza,
Aminja u sëmur, u fik si kandeza.

Në fshatin Ebua, ajo mbylli sytë,
Dhe fëmija gjashtëvjeçar, mbeti me lotët në dytë,
Pa nënë e pa babë, jetim në këtë botë,
Por Zoti i Madh, nuk e la atë kot.

Gjyshi Abdulmuttalib, në krahë e pushtoi,
Mbi batanijen e tij, pranë Qabes e ftoi,
“Lëreni djalin!” – ai burrave u thoshte,
Kur askush tjetër, aty nuk guxonte.

“Ky djalë një ditë, do jetë njeri i madh!”
Dhe gjyshi e puthte, në ballë e në faqe me radhë,
Por pas dy vitesh, edhe gjyshi u shua,
Dhe nipi i dashur, te Ebu Talibi u shkrua.

Xhaxhai e mori, si dritën e syrit,
Mes shumë fëmijëve, si lulen e pyllit,
Dhe kur karvani u nis, për treg në Siri,
Muhamedi u nis, me plot kureshti.

Ditë e netë udhëtuan, në vapën që djeg,
Por mbi krerët e tyre, një mrekulli u ndjek,
Një re e bardhë borë, në qiellin e thyer,
I bënte hije djalit, pa u shkëputur, pa u kthyer.

Murgu Behira, nga qelia vështronte,
Dorëshkrimet e vjetra, në mendje i rreshtonte,
Pa renë që ndalej, kur djali ulej në hije,
Dhe kuptoi se po vinte, një dritë profecie.

“Ejani të hani!” – murgu arabët i ftoi,
Por sytë mbi fëmijën, ai nuk i largoi,
“A janë të gjithë?” – pyeti me nxitim,
“Jo, një djalë ruan devetë, në atë lëndinim.”

“Silleni edhe atë!” – Behira insistoi,
Dhe kur pa Muhamedin, shpirti i gëzoi,
E pyeti për idhujt, e pyeti për fenë,
Dhe djali u përgjigj, duke treguar vlerën.

“Nuk ka gjë në botë, që urrej më shumë,
Se gurët që njerëzit, i luten si në gjumë!”
Murgu u kthye, te xhaxhai me nxitim:
“Ky fëmijë nuk është i joti, ky ka lindur jetim!”

“Ruaje mirë djalin!” – murgu e porositi,
“Se dritën e Isait, tek ai e priti!”
Dhe Muhamedi u rrit, i urtë e i qetë,
Delet i kulloste, në mal e në shkretë.

Nuk rrinte me shokët, në lojëra pa vlerë,
Por pyeste natyrën, në çdo ditë e herë,
Pse luftojnë njerëzit? Pse adhurojnë gurë?
Këto pyetje në zemër, nuk i harroi kurrë.

Një herë në një dasmë, me djemtë dëshironte,
Të shihte vallëzimin, që bota festonte,
Por sapo u ul, gjumi i rëndë e mbuloi,
Dhe Zoti nga kotësia, atë natë e mbrojti dhe e shpëtoi.

Se jeta e tij, ishte shkruar më ndryshe,
Jo këngë e valle, si zogjtë dallëndyshe,
Por barrë e rëndë, e udhë e vërtetë,
Që do të ndriçonte, mbarë botën e shkretë.

---

EL-EMIN DHE ZONJA E NDERSHME HATIXHE
Njëzet e pesë vite, mbi supe ai mbante,
Si askush në Mekë, mirësi ai mbillte,
Edhe pleqtë e urtë, me respekt e shihnin,
Se dritën e shpirtit, tek ai e njihnin.

“El-Emin” e thirrnin, emër plot shkëlqim,
Se fjala e tij, s’kishte kurrë mashtrim,
Besonte në një Zot, Krijuesin e vërtetë,
Dhe shpellën e Hirës, e kërkonte si qetë.

Në Mekën e vjetër, jetonte një zonjë,
Hatixhja e pasur, me zemër si mbretëreshë,
Me tregti merrej, me nder e bujari,
Dhe ftoi Muhamedin, për një udhëtim të ri.

“Merr mallrat e mia, dërgoi në Siri,
Se besa jote, është flori e vërtetë!”
Mejsereja, robi, pas tij po udhëtonte,
Dhe çdo hap të djalit, me habi vështronte.

Nën hijen e një druri, Muhamedi u ndal,
Një murg iu afrua, me zërin si valë:
“Kush është ky burrë, që pushon në këtë hije?
Se mbi ballin e tij, shoh shenja profecie!”

“Vetëm një i Dërguar, në këtë vend mund t’rrrijë!”
Tha murgu i urtë, me plot mrekulli,
Dhe rrugës së kthimit, në vapën që përvëlon,
Dy melekë mbi krye, hije i lëshon.

Mejsereja pa, se si reja e bardhë,
E mbronte nga dielli, në çdo hap e radhë,
Dhe fitimi në treg, ishte aq i madh,
Sa Hatixhja s’kishte parë, kurrë në atë shkallë.

Kur dëgjoi tregimet, për djalin fisnik,
Zonja e ndershme, ndjeu një gëzim besnik,
Edhe pse e pasur, e bukur si hëna,
Muhamedin zgjodhi, t’i falet e tëra.

“A do të martohesh?” – një mik e pyeti,
“S’kam para!” – tha djali, dhe pakëz u shqeti.
“Po nëse Hatixhja, të kërkon për burrë?”
Dhe sytë e Muhamedit, s’shkëlqyen ashtu kurrë.

U martuan me gëzim, me dasmë e me nder,
Shtëpia u mbush, me paqe çdo herë,
Gjashtë fëmijë u lindën, si lule në kopsht,
Ndonëse djemtë e vegjël, i mori Zoti lart.

Zejnebja e Fatimja, Rukija e Ummu Kulthumi,
Vajzat si drita, që s’i merrte gjumi,
Pranë babait të dashur, ato u rritën mirë,
Në një familje me edukatë e dëshirë.

Erdhi dita e vështirë, Qabja po ndërtohej,
Muret e vjetra, duhej të rrënohej,
Por kur gurët e Ibrahimit, nisën t’i lëvizin,
Toka u drodh, dhe frika i goditi.

Kur arritën te Guri, i Zi si nga qielli,
Sherri nisi fort, si vapa në prill,
“Kush do ta vendosë? Kush e ka këtë nder?”
Dhe shpatat u nxorrën, me zemërim e vrer.

“Njeriu i parë, që hyn te kjo derë,
Do ta ndajë gjykimin, me drejtësi e vlerë!”
Dhe kush u shfaq i pari? Muhamedi i qetë,
“El-Emin erdhi!” – thirrën me të vërtetë.

Ai mori një pëlhurë, e shtroi përmbi tokë,
Gurin e vendosi, në mes me plot kokë,
“Çdo fis të mbajë skajin, ta ngrini lart të gjithë!”
Dhe paqja u kthye, si mjalti në hith.

Me duart e veta, Gurin e vendosi,
Dhe sherrin e madh, përgjithmonë e mposhti,
Se urtësia e tij, ishte dhuratë nga Zoti,
Që botën ta shpëtonte, nga dhimbja e koti.

---

SHPALLJA E PARË NË SHPELLËN HIRA
Në malin Hira, larg zhurmës, larg botës,
Muhamedi qëndronte, mes qetësisë dhe ftohtës,
Dyzet vite mbi supe, me mendje të kthjellët,
Kërkonte Krijuesin, në netët e vjetër.

Ishte muaji i shenjtë, Ramazani me vlerë,
Kur bota do ndryshonte, si kurrë ndonjëherë,
Në errësirën e shpellës, një dritë u shfaq befas,
Meleku Xhibril, i erdhi me hap pas.

“Lexo!” – thirri zëri, që malin e tundi,
“Nuk di!” – tha Profeti, dhe fryma iu humbi,
Engjëlli e mori, në krahë e shtrëngoi,
Dhe urdhrin e parë, sërish ia tregoi.

Tri herë u përsërit, kjo shenjë e vërtetë,
Deri sa zemra e tij, nxori dritën e vet,
“Lexo me emrin e Zotit, që çdo gjë krijoi,
Që njeriun nga gjaku, me mëshirë e formoi!”

“Lexo, se Zoti yt, është Bujari i Madh,
Që pendën na dha, të shkruajmë me radhë,
I mësoi njeriut, çdo gjë që s’e dinte,”
Dhe fjala e Zotit, në shpirt po i ndinte.

Muhamedi doli jashtë, me zemër që rrihte,
Nuk dinte ç’po ndodhte, asgjë nuk po njihte,
“O Muhamed!” – erdhi zëri nga lartësia,
“Ti je i Dërguari, ty të zgjodhi Fuqia!”

Ku do që e kthente, ai kokën në qiell,
Shihte Xhibrilin, që shkëlqente si diell,
I trembur vrapoi, te shtëpia, te pragu,
Ku Hatixhja e priste, si freskia te lagu.

“Më mbuloni!” – kërkoi, me trupin që dridhej,
Si gjethe në vjeshtë, që era e hidhej,
Dhe kur u qetësua, tregimin filloi,
Për dritën e madhe, që në shpellë e takoi.

Hatixhja e dashur, me fjalë si flori,
I dha atij forcë, i dha përsëri:
“Gëzohu o i shtrenjtë, o El-Emini im,
Zoti s’të lë vetëm, ti je plot shpëtim!”

“Ti je i Dërguari, i këtij populli të gjorë,”
Dhe dorën ia mori, e mbajti në dorë,
Te Uereka vrapuan, te plaku i urtë,
Që librat e vjetër, i njihte përsërtë.

“Ky është Meleku!” – tha plaku me mall,
“Që i erdhi Musait, kur ishte ai gjallë,
Ti je Pejgamberi, që bota po pret,
Por rruga do jetë, me mund e siklet.”

“Disa s’do të besojnë, e do të luftojnë,
Por ti bëhu i fortë, se ëngjëjt të mbrojnë,
Mesazhi që mbart, është dritë për njerëzinë,”
Dhe kështu nisi rruga, që solli lirinë.

Nga ajo ditë e shenjtë, Xhibrili filloi,
T’i sillte ajetet, që Zoti i dërgoi,
Fjalë pas fjale, u shkruan me radhë,
Dhe lindi Kurani, ky udhërrëfyes i bardhë.

---

AGIMI I BESIMIT DHE MUSLIMANËT E PARË
Pas asaj nate në shpellën me gurë,
Shpallja filloi e nuk ndaloi kurrë,
Muhamedi (s.a.v.) e diti se çfarë e pret,
Një rrugë e vështirë, me mund e siklet.

Hatixhja e para, dorën ia shtrëngoi,
Çdo fjalë të tij, me shpirt e besoi,
Ajo ishte forca, ajo ishte qetësia,
Kur mbi Profetin, rëndonte vetmia.

Një ditë, si me re, qielli u mbulua,
Dhe zëri i Xhibrilit, sërish u dëgjua,
“Zoti s’të ka lënë, as nuk të ka harruar,
Për ty ka një botë, më shumë të bekuar!”

“Jetim të gjeti, e shtëpi të dha,
Të varfër të gjeti, e pasuri pa t’la,
Ndaj mos e mundo, fëmijën jetim,
Dhe lypësin mos e dëbo, me asnjë guxim!”

Në Mekë ra zija, bukë nuk kishte më,
Ebu Talibi i dashur, mbeti pa asgjë,
Profeti mori Aliun, djalin e vogël si dritë,
Që xhaxhait t’ia lehtësonte, ato të vështira ditë.

Një ditë te kodra, Xhibrili u shfaq,
Me këmbë goditi tokën, dhe uji rrodhi pak,
I tregoi Profetit, si bëhet abdesi,
Si pastrohet shpirti, si fillon mëngjesi.

I mësoi lëvizjet, se si bëhet falja,
Si ulet njeriu, ku gjen shpirti dalja,
Hatixhja e pa, bashkë me të u fal,
Dhe paqja në shtëpi, rrodhi si një valë.

Aliu i vogël, i pa me habi,
“Ç’po bëni o miq, në këtë qetësi?”
“Po i lutemi Zotit!” – Profeti i tregoi,
Dhe djali i zgjuar, menjëherë besoi.

Zejdi, robi i lirë, iu bashkua atij vargu,
Se drita e Islamit, s’njihte gurë te pragu,
Ebu Talibi i pa, kur faleshin në shkretë,
Dhe tha: “Ndiqeni djalin, se ai thotë të vërtetë!”

“Unë fenë e babait, nuk mund ta lë tani,
Por askush s’të prek, o nipi im, e di!
Sa të jem unë gjallë, mbrojtjen do ta kesh,”
Dhe besa e tij, u bë si një vesh.

Pastaj erdhi Ebu Bekri, tregtari i urtë,
Që fjalën e kishte, të ëmbël e të butë,
Sapo dëgjoi lajmin, asnjë çast s’ngurroi,
“Ti kurrë nuk gënjen!” – dhe shokun e besoi.

Përmes Ebu Bekrit, drita u përhap,
Sa’d ibn Ebi Uekasi, bëri atë hap,
Në ëndërr pa hënën, dhe shokët që e thërrisnin,
Nga errësira e natës, në dritë po e prisnin.

Edhe Bilali i gjorë, në shtëpi të zotit të vet,
Dëgjoi për Islamin, dhe gjeti një jetë,
Zemra e tij e vuajtur, gjeti lirinë,
Duke njohur Allahun, dhe Tij madhështinë.

Fshehurazi shkonin, në male, në shpella,
Të dëgjonin Kuranin, me ndjenja të thella,
Ishin pak në numër, por me shpirt të fortë,
Se drita e vërtetë, po lindte në botë.

---

Kjo pjesë e historisë është plot me qëndresë dhe guxim, ku besimi fillon të përballet me stuhitë e para, por rrënjët e tij vetëm sa forcohen. Ja vazhdimi i poemës sonë:

SFIDAT E PARA DHE QËNDRESA SI SHKËMB
Tri vite kaluan në heshtje, në fshehtësi,
Derisa Xhibrili solli një urdhër të ri:
“Dil para popullit, tregoju të vërtetën!”
Dhe Profeti te Safa, mblodhi gjithë jetën.

“O njerëz të Mekës, më dëgjoni me vëmendje,
Nëse ju them se një ushtri po vjen me rëndje,
A do të më besoni?” – ai i pyeti me rradhë,
“Po!” – thirrën të gjithë, – “Ti s’thua fjalë të bardhë!”

“Atëherë dëgjoni: Unë jam i Dërguari i Tij,
Që ju thërras në paqe, në dritë e në liri,
Adhuroni Allahun, lërini idhujt e gurtë!”
Por turma u nxi, dhe fjalët u bënë të thurtë.

Ebu Lehebi, xhaxhai me zemër të thyer,
U ngrit me përbuzje, me shpirt të gënjyer:
“Për këtë na thirre? Qofsh i shkatërruar!”
Por fjala e Zotit, erdhi duke fluturuar.

“I shkatërruar qoftë ai vetë!” – ajeti dëshmoi,
As pasuria, as gruaja, asgjë nuk e shpëtoi,
Me ferrat në qafë, në zjarr do të qëndrojë,
Kush dritën e Zotit, kërkon ta ndalojë.

Profeti nuk ndaloi, një gosti përgatiti,
Xhaxhallarët e vet, në shtëpi i priti:
“Kush do më ndihmojë, në këtë rrugë të gjatë?”
Të gjithë heshtën rëndë, në atë të vështirë natë.

Vetëm Aliu i ri, si luan u ngrit në këmbë:
“Unë do të jem me ty, me shpirt e me dhëmbë!”
Të tjerët qeshën, u larguan me nxitim,
Se s’kuptonin forcën, që fshihej në atë trim.

Fyerjet filluan, rrugëve të qytetit,
Ebu Xhehli i lig, i thoshte fjalët e mretit,
Por Hamzai trimi, kur mori vesh lajmin,
Vrapoi drejt Qabes, t’ia kthente ndëshkimin.

Me një grusht të fortë, armikun e goditi:
“A guxon ta shash, nipi që më rriti?
Edhe unë jam me të, në fenë e vërtetë,
Ma kthe po munde, këtë forcë në jetë!”

Meka u drodh, kur Hamzai u bë musliman,
Se shpata e tij, ishte mbrojtje e vatan,
Por udhëheqësit sërish, te Ebu Talibi shkuan:
“Ndale nipin tënd, se s’duam që të vuajnë!”

“Kursemë o nipi im!” – xhaxhai i tha me mall,
“Mos më vër barrë të rëndë, sa jam unë gjallë!”
Por Muhamedi (s.a.v.), me zërin si kristal,
I dha një përgjigje, që s’ka forcë ta ndalë:

“O xhaxha, sikur diellin në dorën e djathtë të ma vënë,
Dhe në të majtën timen, ta ulin këtë hënë,
Që unë ta lë thirrjen, e t’i kthehem kësaj jete,
Nuk e bëj kurrë, deri sa të vdes në të vërtetë!”

Ebu Talibi u prek, loti në sy i shkëlqeu:
“Vazhdo rrugën tënde!” – besën ia ktheu,
“Sa të jem unë gjallë, askush s’të lëndon!”
Dhe mbrojtja e tij, si kala e rrethon.

Por të varfrit vuajtën, nën diellin e nxehtë,
Bilalin e shkretë, e lidhën në shkretë,
Me gurë përmbi gjoks: “Mohoje Allahun!”
“Një! Një!” – thoshte ai, duke mbajtur krahun.

Ebu Bekri i mirë, me flori e bleu,
Dhe zinxhirët e robërisë, përgjithmonë i theu,
Të tjerët duruan, me plagë e me dhimbje,
Se e dinin se parajsa, është shpërblim në lindje.

---

MBRETI I DREJTË DHE FJALËT SI DRITË
Në Mekën e vjetër, shtohej egërsia,
Mbi shpinë të besimtarëve, binte padrejtësia,
Profeti i pa me dhimbje, i pa me dashuri,
“Shkoni në Abisini, atje ka drejtësi!”

“Atje sundon një mbret, që Zotin e beson,
Asnjë të huaj të gjorë, ai nuk e lëndon,
Pritni sa të vijë nata, me hënën përmbi krye,”
Dhe besimtarët u nisën, me shpresën në syy.

Kaluan detin e gjerë, me valë e me shkumë,
Gjetën një tokë të qetë, ku flihej pa gjumë,
Por kurejshët e ligj, kur morën vesh lajmin,
Nisën dy njerëz të zgjuar, të mbillnin dënimin.

Amri me Abdullahun, te mbreti vrapuan,
Me dhurata të shtrenjta, oborrin e mbuluan,
“Disa njerëz tanë, te ju kanë kërkuar strehë,
Janë njerëz të këqij, që s’duan t’ia shohin fehë!”

“Kthejini mbrapsht te ne!” – i thanë me dinakëri,
Dhe këshilltarët e mbretit, ranë në atë lakuri,
Por Nexhashiu i urtë, me zërin si rrufe,
Tha: “Jo! Nuk i dorëzoj, pa i dëgjuar këta ne!”

“Ata më zgjodhën mua, kërkuan mbrojtjen time,
Nuk i tradhtoj kurrë, me shpifje e thashetheme,
Do t’i thërras këtu, t’i pyes me vërtetë,”
Dhe Amri u shqetësua, se drita po vjetë.

Muslimanët hynë brenda, të qetë e me nder,
Nuk u falën para mbretit, siç bënin tjerët herë,
“Pse s’gjunjëzoheni?” – i pyeti një roje me vrap,
“Vetëm para Allahut!” – ata folën me hap.

Xhaferi, djali i xhaxhait, si luan foli atë ditë:
“O mbret, ne ishim njerëz, që jetonim në rritë,
Adhuronim idhujt, bënim punë të tmerrshme,
I forti shtypte të dobtin, në rrugë të vërshe.”

“Por Zoti na dërgoi, një dritë, një pejgamber,
Të afërmin tonë, që njihej për nder,
Na mësoi të vërtetën, na mësoi të jemi besnikë,
T’i duam fqinjët tanë, të mos kemi më frikë.”

“Na urdhëroi të falemi, të japim e të agjërojmë,
Bonjakët e të varfrit, t’i mbrojmë e t’i ndihmojmë,
Për këtë na sulmuan, na dëbuan nga shtëpia,
Dhe erdhën te ju, ku sundon drejtësia.”

Nexhashiu u prek, loti në sy i shkëlqeu,
Por Amri dinak, një tjetër rrugë gjeti e theu:
“Ata për Isain, nuk thonë si thoni ju!”
Dhe mbreti i krishterë, u vrenjt e u hu.

Atëherë Xhaferi, nisi vargun e shenjtë,
Për Merjemen e pastër, si hëna e qetë,
Për engjëllin që erdhi, me lajmin nga lart,
Për djalin e mrekullisë, që lindi aq i bardhë.

Si foli Isai në djep, me zërin si mjaltë:
“Unë jam rob i Allahut, i dërguari i lartë!
Më ka bërë të mirë, ndaj nënës që më rriti,”
Dhe zëri i Xhaferit, mbarë pallatin e driti.

Mbreti qau me lot, me shpirtin që i gufoi,
Një vizë vizatoi në tokë, dhe fort e vërtetoi:
“Ajo që solli Isai, dhe ajo që thotë Muhamedi,
Vijnë nga i njëjti burim, si drita te vedi!”

“Jeni të lirë të jetoni, në paqe e në liri,
Askush s’guxon t’ju prekë, në këtë Abisini!”
Dhuratat e mekasve, mbrapsht i ktheu të gjitha,
Dhe ata u larguan, me kokat si hitha.

Kështu fitoi besa, fitoi e vërteta,
Se fjala e drejtë, i ndryshon krejt jeta,
Besimtarët e gjetën, qetësinë në atë vend,
Duke mbajtur Profetin, gjithmonë në mend.

---

ZEMRA E FORTË QË U ZBUT SI MIRËSIA
Në rrugët e Mekës, me shpatën në dorë,
Omer ibnul Hattabi, po ecte si vdorë,
“Do ta gjej Muhamedin!” – bërtiste me mllef,
Se fenë e të parëve, e shihte në rrezik e në sllaf.

“Ndale hapin o Omer!” – një zë e ndaloi,
“Shiko shtëpinë tënde, se aty drita rroi!
Motra jote Fatimja, fenë e re ka marrë,”
Dhe Omeri u nxi, u bë zjarr e u bë tharrë.

Vrapoi te shtëpia, te dera u ndal,
Dëgjoi zëra të ëmbël, si këngë e si valë,
“Ta-Ha” – po lexonin, me shpirt e me mall,
Dritën e Kuranit, që të mban gjallë.

Hyu brenda si stuhia, me zërin rrufe:
“Ç’është kjo marrëzi, që po bëni ne?”
Goditi kunatin, goditi dhe motrën,
Por besimi i tyre, e mposhti krejt votrën.

“Po!” – thirri Fatimja, me gjakun në ballë,
“Ne jemi muslimanë, me shpirt e me fjalë!
Bëj çfarë të duash, ne s’kthehemi mbrapsht,”
Dhe Omeri u prek, u zbut si një qasht.

“Më lini ta lexoj, atë që dëgjova,”
Dhe shpirti i tij ndjeu: “Më në fund u zgjova!”
Pastroi duart e veta, mori shkrimin në dorë,
Dhe ajetet e para, i zbritën si dëborë.

“Zoti nuk e zbriti, Kuranin për mundim,
Por si një këshillë, si dritë e shpëtim,
Ai krijoi tokën, Ai krijoi qiejt,”
Dhe Omerit nga sytë, i rrodhën krejt diejt.

“Këto fjalë janë të bukura!” – ai thirri me gaz,
Dhe drejt Profetit, vrapoi pa asnjë smaz,
Trokiti te dera, me shpatën në brez,
Besimtarët u trembën: “Omeri po vjen me rrez!”

Por Profeti e priti, i qetë e me dritë,
Dhe Omeri u fal, ndryshoi krejt ato ditë:
“Dëshmoj se s’ka Zot tjetër, përveç Allahut,
Dhe ti je i Dërguari, drita e këtij pragut!”

E njëjta shpatë, që vdekjen kërkonte,
Tani fenë e paqes, me jetë e mbronte,
Në mes të ditës, te Qabja ai shkoi,
Dhe rrotullimin e shenjtë, i vetëm e filloi.

Mekasit shikonin, të ngrirë e pa fjalë,
Se trimi i tyre, ishte bërë një djalë,
Që falet me shpirt, e s’ka frikë asnjë,
Përveç Atij që krijoi, tokën e çdo gjë.

Por kurejshët u ligën, urrejtjen e shtuan,
Në muret e Qabes, një letër shkruan:
“Askush mos u shisni, as bukë e as ujë,
Lërini të vdesin, pa zhurmë e rrëmujë!”

Tri vite në vuajtje, në mal e në shkretë,
Fëmijët qanin, për pak bukë në jetë,
Ebu Lehebi i lig, çmimet i ngrinte,
Që muslimani i gjorë, asgjë mos të blinte.

Por në vend që të fikeshin, ata u bënë më të fortë,
Si ari në zjarr, që shkëlqen në këtë botë,
Haxhilerët që vinin, shihnin këtë vrazhdësi,
Dhe zemrat u dhimbnin, për këtë padrejtësi.

“Mjaft më!” – thanë disa, – “Këta janë tanët!”
Dhe shkuan te Qabja, t’i grisnin fermanët,
Por ç’të shihnin! Krimbat, letrën e kishin ngrënë,
Dhe asnjë shkronjë të ligë, aty s’kishin lënë.

Vetëm një fjali, kishte mbetur e parë:
“Me emrin Tënd o Allah!” – e pastër, e mbarë,
U thye rrethimi, vuajtja mbaroi,
Se dora e Zotit, besnikët i mbrojti dhe i shpëtoi.

---

ITI I LOTËVE DHE DURIMI SI KALA
Pas tri vitesh vuajtje, liria u kthye,
Por një re e zezë, mbi shtëpi u thye,
Hatixhja e dashur, shoqja besnike,
U lëngua nga sëmundja, në ato ditë antike.

Ajo që e para, dorën ia shtrëngoi,
Që pasurinë dhe shpirtin, për të e flijoi,
Mbylli sytë e butë, la pas një zbrazëti,
Dhe Profeti mbeti, në lot e vetmi.

Pa kaluar shumë, dhe një tjetër gjëmë,
Ebu Talibi vdiq, mbrojtësi si shkëmb,
Xhaxhai që nipin, me jetë e rrethoi,
Edhe pse në fe, kurrë nuk përfundoi.

Tani pa mbrojtje, pa krah e pa shpresë,
Armiqtë u hodhën, me thika e besë,
Edhe fëmijët e vegjël, nisën ta fyejnë,
Dhe pluhur mbi kokë, filluan t’i kthejnë.

E bija e vogël, me lotët në sy,
Ia lau atij ballin, me plot dashuri,
“Mos qaj!” – tha babai, me zërin e qetë,
“Se Zoti do m’mbrojë, në këtë të vështirë jetë!”

Meka u mbyll, zemrat u bënë gurë,
Dhe Profeti u nis, drejt një tjetër urë,
Në Taif udhëtoi, shtatëdhjetë kilometra,
Në këmbë, me shpresë, si në kohët e vjetra.

Por udhëheqësit atje, qeshën me përbuzje,
Dhe robërit i nisën, me gurë e me gjuajtje,
E përgjakën Profetin, e ndoqën me rrahje,
Dhe ai u largua, me dhimbje e mbajtje.

Pranë një muri të huaj, ai u ul i vetmuar,
Dhe dorën drejt qiellit, e ngriti i munduar:
“O Zot i të dobtëve, Ty po të qahem,
Në dritën e Tënde, unë sot po mbahem!”

“Nëse Ti nuk je, me mua i zemëruar,
Asgjë s’më tremb mua, në këtë botë të trazuar!
Mjafton kënaqësia, që vjen prej Teje,”
Dhe paqja e qiellit, i zbriti si reve.

Dy vëllezër të pasur, që kopshtin e kishin,
E panë atë burrë, dhe dhimbjen ia nishin,
Me robin e tyre, rrush i dërguan,
Që plagët e rrugës, pak t’ia shëruan.

“Bismil-lah!” – tha Profeti, para se ta hante,
Dhe Addasi i krishterë, sytë s’i ndante,
“Kjo fjalë nuk njihet, në këto anë tona,
Kush je ti o burrë, që flet me jehona?”

“Jam vëllai i Junusit, i dërguari i Zotit!”
Dhe Addasi u përkul, mes gëzimit e lotit,
Ia puthi ai këmbët, ia puthi dhe dorën,
Se njohu Profetin, që po shkrinte borën.

U kthye në Mekë, me shpirtin e fortë,
Edhe pse pa miq, në këtë të gjerë botë,
Se Addasi besoi, dhe kjo ishte shenja,
Që drita po vjen, pavarësisht ç’thotë mendja.

---

UDHËTIMI I NATËS DHE NGJITJA DREJT DRITËS PA FUND
Te Qabja e vjetër, ku heshtja mbretëron,
Muhamedi (s.a.v.) flinte, siç natën e don,
Mbi gurët e ftohtë, ku gjyshi kish fjetur,
Një dritë e panjohur, mbi qytet kishte mbetur.

Xhibrili i zbriti, me krahë si ylber,
E zgjoi me butësi, me plot shumë nder,
“O mik i Allahut, ngrihu e dëshmo,
Se sonte për ty, i gjithë qielli do këndo!”

Te dera e xhamisë, një kafshë po priste,
E bardhë si dëbora, që dritë po lëshonte,
Buraku i shpejtë, që hapin e kishte,
Atje ku shikimi, në horizont po mbërrinte.

U nisën si era, mbi male e lugina,
Përshkuan shkretëtirën, ku s’ndjehej ushtima,
Nga Meka e nxehtë, në Aksanë e largët,
Arritën sa hap e mbyll sytë, në ato pragjet.

Në Kudsin e shenjtë, në xhaminë e bekuar,
Të gjithë Pejgamberët, ishin rreshtuar,
Ibrahimi i urtë, Musai me forcë,
Isai i mirë, të gjithë në një kohë.

Muhamedi doli, përpara si Imam,
U falën së bashku, në atë madhështor vend,
Se drita e Zotit, është një për të gjithë,
Nga fillimi i botës, në çdo shpirt e në çdo lidhje.

Xhibrili i solli, dy kënata në dorë,
“Zgjidh o Muhamed, cilën ke dëshmor?”
Qumështi i bardhë, i pastër si liria,
Ishte zgjedhja e tij, që e deshi Fuqia.

“Ti zgjodhe fitren, natyrën e pastër,
Që njerëzit e tu, të mos mbeten në ashtër!”
Dhe vera e ligë, u la pas përgjithmonë,
Që mendja e njeriut, të shkëlqejë si jehonë.

Pastaj nisi ngjitja, drejt qiejve të lartë,
Nëpër porta të rënda, prej ari e argjendtë,
Në qiellin e parë, takuan Ademin,
Atin e njerëzve, që priste shpëtimin.

Në qiellin e dytë, Isai i qeshur,
Bashkë me Jahjanë, me dritë të veshur,
Në të tretin Jusufin, që bukurinë e kishte,
Si gjysma e botës, që dritë po rreziste.

Në të katërtin Idrisi, që shkrimin na mësoi,
Në të pestin Haruni, që popullin e mbrojti,
Në të gjashtin Musai, me fjalë të fuqisë,
Dhe në të shtatin Ibrahimi, i dritës e miqësisë.

“Sa shumë më ngjan!” – Profeti mendoi,
Kur mjekrën e bardhë të Ibrahimit shikoi,
Pranë Shtëpisë së Vizituar, ku melekët hyjnë,
Dhe kurrë nuk dalin, por vetëm shërbejnë.

Deri sa arritën, te Kufiri i Fundit,
Sidretul-Munteha, Druri i mrekullimit,
Me gjethe si veshë elefanti të mëdhenj,
Dhe fruta si qypa, plot me shkëlqim të shenjtë.

As Xhibrili nuk mundi, më tej të vazhdonte,
Se drita e Zotit, çdo gjë e mbulonte,
I vetëm Muhamedi, para Allahut qëndroi,
Dhe urdhrin e faljes, me dashuri e dëgjoi.

“Pesëdhjetë namaze!” – ishte dhurata e parë,
Për çdo ditë e natë, për popullin e mbarë,
Por rrugës për poshtë, Musai e ndali,
“Kthehu o vëlla, se s’i mban dot ai mali!”

“Njerëzit janë të dobët, s’do munden aq shumë!”
Dhe Profeti u ngjit, si një dritë mbi lumë,
Nga pesëdhjetë në pesë, numri u pakësua,
Deri sa te dhurata e fundit, Zoti u gëzua.

“Kush falet pesë herë, me zemër të thyer,
Do ketë pesëdhjetë shpërblime, të kthyera!”
U kthye në Mekë, me shpirtin plot paqe,
Por kurejshët e ligj, nisën talljet në faqe.

“Ti shkove në Kuds, e u ktheve për një natë?
Kjo s’mund të ndodhë, kjo është shumë e gjatë!”
Por Ebu Bekri, shkëmbi i vërtetë,
Tha: “Nëse ai e thotë, është e vërteta vetë!”

“Unë i besoj lajmit, që vjen nga lartësia,
Pse të mos besoj, ç’mund të bëjë Fuqia?”
Es-Sidik u quajt, besniku pa hije,
Që mbrojti Profetin, në kohë vështirësie.

Dhe kur kërkuan prova, për rrugën e gjatë,
Profeti përshkroi, çdo gur e çdo shpatë,
Përshkroi Jerusalemin, si ta kishte përpara,
Dhe karvanet që vinin, me mallra e mbarësi të mara.

“Karvani i parë, po vjen pas dy ditësh,
I dyti kaq mall, mbart nëpër dritash!”
Dhe kur saktësisht, ato në Mekë mbërritën,
Të gjithë e kuptuan, se dritën po rritnin.

Pa të meta është Zoti, që robin e Tij,
E barti në natë, në plot mrekulli,
Nga Qabja e shenjtë, në Aksanë e bekuar,
Për ta bërë Muhamedin, të lartësuar e të nderuar.

---

Kjo është kthesa e madhe e historisë, ku errësira e Mekës fillon të mposhtet nga drita që vjen nga veriu. Jethribi (Medina) hap krahët, dhe besëlidhja e fshehtë nën dritën e hënës ndryshon rrjedhën e botës përgjithmonë.

BESËLIDHJA E FSHEHTË DHE SHPRESA NË JETHRIB
Në qytetin e largët, Jethribin me palma,
Ku fise të forta jetonin me drama,
Evsi dhe Hazrexhi, me shpata në dorë,
Luftonin me shekuj, pa paqe, pa kurorë.

Por fqinjët hebrenj, që Një Zot besonin,
Një lajm të madh, shpesh e tregonin:
“Një ditë do të vijë, i Dërguari i vërtetë,
Që paqen do sjellë, mbi këtë të gjerë jetë!”

Erdhi koha e haxhit, udhët u mbushën,
Gjashtë burra të Hazrexhiti, te Qabja u qasën,
Kishin dëgjuar, për një burrë me dritë,
Që fliste për Zotin, në t’errëtat ditë.

Te vendi Akaba, në qetësi, në luginë,
E takuan Profetin, që rrezonte madhështinë,
Ai i ftoi të ulen, pranë tij në atë vend,
Dhe fjalët e Kuranit, ua mbolli në mend.

Zëri i tij i ëmbël, si uji në shkretëtirë,
I bëri ato zemra, të ndjehen më mirë,
S’ishte poezi, as fjalë njerëzore,
Ishte drita e Zotit, shpirtërore, hyjnore.

“Ne besojmë!” – thirrën, me lotët në sy,
“Ti je Ai që pritëm, me plot dashuri!”
U kthyen në shtëpi, me lajmin e madh,
Dhe Islami në Jethrib, nisi si një kopsht i bardhë.

Kaloi një vit, dielli prapë u ngrit,
Dymbëdhjetë burra, erdhën plot shpirt,
I dhanë Profetit, besën dhe nderin,
Dhe me vete morën, Mus’ab ibn Umejrin.

Mus’abi i ri, me Kuran në dorë,
Mbolli mirësinë, në çdo shtëpi e oborr,
Mësoi njerëzit e thjeshtë, si të falen, si të duan,
Dhe zemrat e vrazhda, ngadalë u zbutuan.

Viti i tretë erdhi, me hapa të rëndë,
Shtatëdhjetë e tre burra, u mblodhën në kuvend,
Edhe një grua, me besë e guxim,
Erdhën natën fshehur, me plot përkushtim.

Profeti erdhi, me Abbasin xhaxha,
Në errësirën e natës, ku askush s’i pa,
“A do ta mbrojtni, nipin tim si jetën?”
Dhe ata u betuan: “Do mbrojmë të vërtetën!”

“Nëse vjen te ne, shtëpia është e jotja,
Do të mbrojmë nga lufta, do të mbrojmë nga bota!”
Kjo ishte Akaba, besëlidhja e shenjtë,
Që i dha muslimanëve, një mbrojtje të shtrenjtë.

Profeti u tha shokëve: “Nisuni tani,
Në Jethrib ju pret, paqja dhe liri!”
Besimtarët iknin, fshehurazi në natë,
Duke lënë pas Mekën, me zemër të ngratë.

Por kurejshët e ligj, kurrë nuk u ndalën,
Mendjet i mbyllën, zemrat nuk i falën,
Shtypën të dobtit, dogjën çdo shpresë,
Deri sa erdhi urdhri, i mbrojtjes me besë.

Zoti u dha leje: “Mbrohuni me forcë!
Se ju kanë dëbuar, pa pasur asnjë horcë,
Vetëm se thoni: ‘Allahu është Një!’,
Padrejtësia mbi ju, nuk do të qëndrojë më.”

Kurejshët u trembën, ndjenë një tmerr të ri,
Se Muhamedi (s.a.v.) s’ishte më në vetmi,
Tani kishte miq, kishte një qytet,
Që e prisnin si mbret, me dashuri e vërtetë.

“Ta vrasim!” – bërtitën, në mbledhjen e tyne,
“Para se të ikë, t’ia mbyllim sytë hëne!”
Mprehën shpatat e zeza, u mblodhën te pragu,
Pa ditur se Zoti, e mbron nga rreziku i gjakut.

---

Kjo është nata e kthesës së madhe, ku dashuria për Allahun mposht çdo frikë dhe ku mrekullitë e vogla të natyrës u bënë mburoja e Profetit (s.a.v.). Ja poema masive e Hixhretit:

HIXHRETI: UDHËTIMI I DRITËS DHE I BESËS
Në Mekën e vjetër, ku hëna ndriçonte,
Profeti i dashur, lejen po pritonte,
Shokët u nisën, drejt qytetit të ri,
Po ai po qëndronte, me plot qetësi.

Ebu Bekri i dashur, me shpirt në dorë,
“A mundemi të nisemi?” – pyeste çdo orë,
“Mos shpejto o mik!” – Profeti i thoshte,
“Se Zoti një shok, për udhë do të t’ndoshte.”

Por në shtëpinë e vjetër, kurejshët u mblodhën,
Zemrat e tyre, në ligësi u hodhën,
Dhe ja, një plak erdhi, me mjekër të bardhë,
Ishte vetë shejtani, që mbillte përçarë.

“Si t’ia bëjmë?” – pyesnin, me mllef e me tmerr,
Se drita e Islamit, po i linte në ferr,
Ebu Xhehli foli, me zërin e zi:
“Çdo fis të japë, nga një të fortë të ri!”

“Me shpata në duar, rreth shtëpisë të rrinë,
Dhe kur ai të dalë, t’ia marrin frymën e tijnë,
Kështu fajet ndahen, e s’ka hakmarrje dot,”
Dhe plaku i lig, qeshi me atë kot.

Por Zoti i Madh, që çdo gjë e di,
Dërgoi Xhibrilin, me plot mrekulli,
“Sonte o Muhamed, në shtrat mos fli!”
Dhe drita e qiellit, mbuloi atë shtëpi.

Aliu i ri, trimi pa frikë,
U shtri në atë shtrat, si në një dritë,
“Mbulohu me rrobën time!” – Profeti i tha,
“Se dora e ligë, ty s’të prek dot asgjë.”

Jashtë prisnin shpatat, në errësirë të plotë,
Por Zoti u mori sytë, asaj djemnie të kotë,
Profeti doli jashtë, si dritë mbi rërë,
Me një grusht pluhur, i verboi të tërë.

“Ja Sin!” – po lexonte, me zërin si mjaltë,
Dhe kokat e tyre, mbetën lart në të naltë,
Përpara u vuri pendë, mbrapa ua mbylli,
Dhe doli mes tyre, siç lind në natë ylli.

Kur erdhi mëngjesi, kurejshët u çmenden,
Në vend të Profetit, Aliun e gjetën,
“Ku është?” – bërtitën, me shpata në dorë,
Por drita kish ikur, mbi mal e mbi oborr.

Te shtëpia e Ebu Bekrit, trokiti me gaz:
“Tani është koha, të nisemi pa as!”
“Së bashku?” – pyeti miku, me lotët në sy,
“Po, së bashku!” – tha Profeti, me plot dashuri.

Dy devetë e shpejta, i prisnin në prag,
Për t’i çuar larg Mekës, në tjetrin konak,
Profeti u kthye, qytetin shikoi,
Dhe fjalët më të bukura, me dhimbje i tha:

“O Mekë e dashur, o vendi im i parë,
Nuk ka si ti tjetër, mbi këtë botë të mbarë,
Po të mos më dëbonin, po të mos më përzinin,
Kurrë s’do të linja, kurrë s’do të tretshe shkëlqimin!”

U fshehën te Sevri, në malin e lartë,
Në një shpellë të vogël, në natën e qartë,
Kurejshët u vrsulën, kudo po kërkonin,
Me njëqind deve, shpërblim po ofronin.

Tri ditë kaluan, dhe te shpella arritën,
Ebu Bekri u tremb, kur hapat i nxitën:
“O i Dërguar i Allahut, ata janë te dera,
Nëse shohin poshtë, na mori era!”

“Mos u trishto o mik, mos u pikëllo as pak,
Se Allahu është me ne, në këtë të shenjtë prag!
Ç’mendon për dy njerëz, që Zotin kanë të tretë?”
Dhe paqja e qiellit, mbi ta ra e qetë.

Një merimangë e vogël, rrjetën e kish thurur,
Dhe një pëllumb i butë, aty ishte ulur,
“Këtu s’ka njeri!” – thanë ndjekësit e ligj,
“Se rrjeta do të prishej, në këto të egra brigj!”

Gjithçka ishte e qetë, si mos të kishte njeri,
Dhe armiqtë u larguan, në plot çudi,
Sa e madhe është mbrojtja, e Atij që na do,
Me një rrjetë të hollë, ushtrinë e ndalo!

Kur rreziku kaloi, rrugën vazhduan,
Drejt veriut të largët, ku miqtë i prituan,
Një kalorës i fortë, pas tyre u vu,
Suraqah me shpatë, që donte t’i zinte këtu.

Por kali i tij, në rërë po mbytej,
Sa herë i afrohej, në gjunjë po zhytej,
Tri herë provoi, dhe tri herë dështoi,
Deri sa e kuptoi, kush Profetin e mbrojti.

“Kthehu!” – i thanë toka dhe qielli asaj dite,
“Se ky burrë mbrohet, nga forca e dritës!”
Dhe Suraqah u kthye, në Mekë me tregim,
Se Muhamedi (s.a.v.) kishte, të Zotit bekim.

Ky ishte Hixhreti, kalendari i parë,
Kur lindi Islami, i madh e bujar,
Një hap drejt Medines, një hap drejt lirisë,
Ku nisi historia, e vërtetë e njerëzisë.

---

BETEJA E BEDRIT

Në Mekën e largët, pasuria u mbeti,
Armiqtë ua morën, shtëpitë ua tretën,
Besimtarët në Medine, me shpirtin e ngratë,
Kujtonin çdo gur e çdo rrugë të thatë.

Kur lajmi mbërriti: “Ebu Sufjani po vjen!
Me mallra nga Shami, shkretëtirën po bren!”
Profeti u tha: “Është koha për drejtësi,
Të kthejmë atë që na morën, me plot urtësi!”

Zoti dërgoi fjalën, si dritë mbi luginë:
“Ju lejoj të luftoni, për këtë padrejtësi që nxin!
Se t’i dëbosh njerëzit, nga shtëpia e vet,
Është krimi më i madh, që bota e njeh!”

Treqind e pesë burra, u nisën me nxitim,
Me pak bukë në trastë e me plot besim,
Vetëm tre kuaj kishin, dhe deve nja shtatëdhjetë,
Hipsnin me ndërrim, në atë rrugë të shkretë.

Ishte muaj i shenjtë, Ramazani i bekuar,
Agjëronin në nxehtësi, me buzë të tharuar,
Deri te fusha e Bedrit, ku uji buronte,
Atje ku historia, faqen do ndërronte.

Por lajmi ndryshoi, si era në mal,
Një ushtri nga Meka, po vinte me kalë,
Një mijë luftëtarë, me shpata e daulle,
Mendonin t’i shtypnin, si t’ishin ca gjethe.

Profeti i mblodhi: “O shokë, çfarë të bëjmë?
Armiku është i madh, si ta përballojmë?”
Sa’di i Ensarëve, u ngrit si luan:
“Nisu o Muhamed, ne s’të lëmë mënjanë!”

“Edhe nëse na thua: ‘Në det hidhuni sot!’
Ne do të ndjekim, pa frikë e pa lot!
Ne të besojmë, se ti je i Vërteti,
Pas teje do vijmë, ku do që të jetë deti!”

Zunë vend te burimet, luginën e gjelbër,
Ujin e mblodhën, për vete në rezervë,
Burimet e tjera, me rërë i mbuluan,
Që armiqtë të mbeten, të etur, të mjeruar.

Nata ra e qetë, mbi kampin e vogël,
Zoti dërgoi gjumin, si një të butë lodër,
Dhe një shi i lehtë, nga qielli pikoi,
Që shpirtrat dhe rërën, bukur i forcoi.

Më shtatëmbëdhjetë Ramazan, dielli kur lindi,
Dy ushtritë u panë, ku secila po prindi,
Në anën e armikut, shiu baltë kish bërë,
Kurse te besimtarët, rëra ishte e fortë e tërë.

Profeti po rreshtonte, burrat nëpër rreshta,
Si pemët e kopshtit, që rrinë të vështa,
Savadi doli para, një hap më shumë se të tjerët,
Dhe Profeti me shigjetë, e preku te vrerët.

“Qëndro në rresht!” – i tha me butësi,
“Më lëndove o i Dërguar!” – tha njeriu me zgjuarsi,
“Zoti të dërgoi, të jesh i drejtë gjithmonë,
Ma kthe tani lëndimin, siç ligji e thonë!”

Profeti i mirë, këmishën e ngriti:
“Më godit edhe ti!” – dhe asgjë nuk priti,
Por Savadi u hodh, dhe lëkurën ia puthi:
“Nëse vdes në betejë, kjo është prekja e fundit!”

Në kasollen me palma, Profeti u fut,
Me Ebu Bekrin pranë, nisi të lut’ e të lut’:
“O Zot, ja kurejshët, me mburrje po vijnë,
Ndihmo këtë grup, që të mbrojnë lirinë!”

“Nëse ky grup i vogël, sot këtu mbaron,
Kush do të të adhurojë, kush Ty të nderon?”
Dhe qielli u hap, me një zë madhështor:
“Një mijë engjëj po vijnë, si ushtri me kurorë!”

Lufta filloi, me dyluftim të parë,
Hamzai dhe Aliu, dolën si djemtë bujarë,
Armiqtë ranë shpejt, në pluhur e në rërë,
Dhe beteja u ndez, e madhe e tërë.

Qielli u mbush me shigjeta e ushtima,
Por besimtarët qëndronin, si të forta shkreptima,
Se engjëjt e Zotit, pas tyre po luftonin,
Dhe frikën nga zemrat, ngadalë ua largonin.

Bilali pa robin, që dikur e mundonte,
Umejjen e lig, që rëndë e dënonte,
“Tani je i lirë!” – tha koha asaj dite,
Dhe padrejtësia u shua, nën forcën e dritës.

Ebu Xhehli ra, kryetari i mburrjes,
Dhe ushtria e madhe, i dha vrapin largimit e turpjes,
Ata që ishin shumë, u thyen për një çast,
Se e Vërteta fiton, kur Zoti jep rast.

“Nuk i gjuajtët ju!” – Zoti u tregoi,
“Por ishte Allahu, që këtë fitore e bekoi!”
Plaçkën e luftës, Profeti e ndau baras,
Dhe robërit i trajtoi, si miq e jo si tharas.

“Trajtojini mirë!” – dha urdhrin bujar,
Deri sa të vijnë t’i marrin, me nder e pa vrarë,
Kështu përfundoi, dita e madhe e Bedrit,
Ku lindi fuqia, e besës dhe e nderit.

---

DISFATA E UHUDIT

Fëmijë të dashur, mblidhuni rreth meje,
Sot një histori do t’ju tregoj ndër deje.
Për malin e Uhudit që lartëson kokën,
Ku trimat e besës e skuqën tokën.

Pas Bedrit të madh ku gjetën dështimin,
Kurejshët në Mekë ushqenin mallkimin.
Ebu Sufjani me shokët e vet,
Mblodhën ushtrinë si dallgët në det.

Tri herë më shumë se herën e parë,
Me shpata në duar, me shpirtin vrararë.
Dhe Vahshiu erdhi, skllavi abisinas,
Që shtizën e hidhte si era mbas shpinas.

“Vrite Hamzanë!” – i zoti i tha,
“Dhe prangat e skllavit do t’i shohësh pa gjë!”
Edhe Hindi e ligë i premtoi flori,
Hakmarrjen e vjetër e kishte në gji.

Lajmi mbërriti te Profeti bujar,
Abbasi i shkroi me shpirtin e vrarë.
“O i Dërguar, po vijnë me rrebesh,
Tri mijë luftëtarë që t’ju bëjnë pesh!”

Mbledhja u bë, u mblodhën këshilltarët,
Të urtët, të rinjtë dhe të parët.
Profeti tha: “Më mirë brenda të rrimë,
Muret e qytetit na japin lirinë!”

Por të rinjtë me hov, me zemër në dorë,
Donin që armikun ta prisnin në kurorë.
“S’jemi frikacakë!” – thërrisnin me zë,
Dhe Profeti i butë nuk u tha më gjë.

Veshi mburojën, shpatën e ngjeshi,
Edhe pse në zemër diçka po i peshi.
Një mijë besimtarë u nisën për udhë,
Drejt malit Uhud, ku s’ka më kthesë e rrudhë.

Por Abdullah ibn Ubejji, ai njeriu i dyzuar,
U kthye mbrapsht me shpirt të helmuar.
“S’më dëgjoi mua!” – bërtiti me mëni,
Dhe mori me vete treqind njerëz të tijnë.

Shtatëqind mbetën kundër tri mijë ushtarëve,
Por besa ishte mburoja e bujarëve.
Në rrëzë të malit, ku rëra ndriçonte,
Profeti i dashur ushtrinë e rreshtonte.

Pesëdhjetë shigjetarë i vuri në kodër,
Detyra e tyre s’ishte një lodër.
“Çfarëdo që të ndodhë, pozicionin mbajeni,
As për plaçkë, as për fitore mos e lini vendin!”

“Edhe sikur zogjtë të na hanë mbi kokë,
Ju mos lëvizni, mos zbritni në tokë!
Ruani prapavijën nga çdo lloj rreziku,
Që të mos na befasojë asnjëherë armiku!”

Profeti ngriti shpatën që shkëlqente si dritë:
“Kush do ta mbajë me nder këtë shpirt?”
Ebu Duxhanja, trimi me turban të kuq,
E mori atë nder e s’u bë askund huq.

Si rrufeja u hodh mbi ushtrinë e madhe,
Shpata e tij priste çdo lloj belaje.
Gratë e kurejshëve daulleve u binit,
Me poezi e këngë burrat i nxitnit.

“Nëse fitoni, në qilima do t’ju shtrojmë,
Nëse ikni, kurrë s’do t’ju dashurojmë!”
Por Ebu Duxhanja para tyre qëndroi,
Dhe Hindin e ligë me shpatë s’e preku, e kurseu e mbrojti.

“Fjala e Profetit është ligj për mua,
Mbi gratë kjo shpatë nuk përdoret kurrkua!”
Hamza si luan luftonte në fushë,
Armiqtë përpara i bënte prush e rrush.

Por Vahshiu i fshehur pas një shkëmbi të zi,
Gati mbante shtizën me plot ligësi.
Kur Hamzai i madh po udhëhiqte sulmin,
Shtiza e skllavit e gjeti pëllumbin.

Ra xhaxhai i dashur, ra trimi i pafe,
Qielli u mbyt në zi e në re.
Vahshiu mori shtizën e iku në kamp,
Detyrën e kreu, s’donte tjetër asnjë rramp.
Në fushën e gjerë, armiku po ikte,
Fitorja e bardhë, në dorë po na ndiqte,
Kurejshët u kthyen, pas lanë çdo gjë,
Dhe muslimanët e rinj, s’menduan për më.

Dyzet shigjetarë, lart në atë kodër,
E panë pasurinë, si të ishte një lodër,
“Zbritni!” – thirrën ata, “Ta marrim këtë mall!”
Dhe urdhrin e Profetit, e lanë pa asnjë fjalë.

Harruan se mali, ishte mbrojtja e tyre,
Se bindja është drita, e çdo lloj detyre,
Lanë majën e zhveshur, vrapuan në fushë,
Pa ditur se rreziku, po u rrinte në gushë.

Halid ibn Velidi, kalorësi me sy mprehtë,
E pa atë majë, që mbeti e shkretë,
“Përpara!” – bërtiti, dhe u kthye si era,
I sulmoi pas shpine, ku s’pritej tmerra.

Muslimanët u gjetën, mes dy zjarresh të nxehtë,
Çoroditja u mboll, në atë rrugë të shkretë,
Një zë i lig thirri: “Muhamedi u vra!”
Dhe zemrat e trimave, u këputën në dy prapë.

Por Enesi u ngrit, me zë si rrufeja:
“Nëse ai ka vdekur, ç’na duhet ne jeta?
Ngrihuni e vdisni, siç vdiq i Dërguari,
Për Zotin e botëve, ku digjet altari!”

Guximi u kthye, por sulmet s’pushuan,
Mbi Profetin e dashur, shigjetat fluturuan,
Një plagë në fytyrë, ai mori me dhimbje,
Por zemra e tij, s’njihte asnjë thyerje.

“Kush e jep jetën, për ne këtë çast?”
Pesë burra u ngritën, pa asnjë hamendës,
Luftuan si luanë, deri sa në tokë ranë,
Për dritën e Islamit, gjithçka ata dhanë.

Ebu Duxhanja, me krahët e tij të fortë,
U bë si mburojë, në atë të egër botë,
I mblodhi shigjetat, në shpinën e vet,
Që Profeti të rronte, i qetë e i qetë.

Si iriq u mbulua, nga thumbat e hekurt,
Deri sa dha shpirtin, mes dritës e të vdekurit,
Vdiq me ballin lart, si roje besnike,
Duke mbrojtur Profetin, nga dora armike.

Ebu Sufjani thirri: “Sot morëm shpagim!
Për ditën e Bedrit, sot ka vetëm trishtim!”
Por Umeri iu përgjigj, me zërin si mal:
“Të vdekurit tanë, në Xhenet kanë vend-ndal!”

“Të tuajt në zjarr, të tanët në dritë,
Ne kurrë s’jemi njëjtë, në të tilla ditë!”
Kurejshët ikën, Medinen s’e prekën,
Dhe rrugët e paqes, ngadalë u pjekën.

Profeti eci, në fushën e përgjakur,
Ku Hamzai i dashur, po flinte i paepur,
“Kurrë s’ka pasur çast, më të rëndë për mua,”
Tha Muhamedi (s.a.v.), me lotin që i shkua.

Safija e motra, erdhi me durim:
“Te Zoti do kthehemi, me plot përkushtim!”
Dhe dëshmorët u varrosën, pikërisht ku ranë,
Si yje që tokës, dritë përgjithmonë i dhanë.

“Ata nuk janë vdekur!” – tha Zoti i Vërtetë,
“Janë gjallë e gëzojnë, në tjetrën jetë,
Ushqehen me dritë, te Zoti i tyre,
Pa frikë e pa brengë, në plot shkëlqim fytyre.”

Uhudi na mësoi, një mësim të madh sot:
Mosbindja dhe malli, na lënë me lot.
Mund ta humbësh betejën, nga etja për gjëra,
Që bota t’i fal, e t’i merr përnjëra.

“U kthyem nga lufta e vogël me shpatë,”
Tha Profeti i mirë, në atë ditë të gjatë,
“Tani nis beteja, më e madhja mbi tokë:
Të luftosh me veten, o miq e o shokë!”

Të jesh i sinqertë, të jesh i dëlirë,
Ta bësh çdo ditë, shpirtin më të mirë,
Kjo është fitorja, që Zoti e don,
Që zemrën e njeriut, përjetë e ndriçon.

---

BETEJA E HENDEKUT: KUR MENDJA DHE BESIMI NDËRTUAN MBROJTJEN
Në Medinen e qetë, ku palmat lëshonin hije,
Hebrenjtë dhe muslimanët, jetonin me rregulla tije.
Një besëlidhje u bë, me dritë e me shpresë,
Që qytetin ta mbronin, me besnikëri e besë.

Por disa zemra u mbyllën, u mbushën me mëni,
Harruan Musain e vjetër, harruan çdo mirësi.
Fisi Benu Nadir, një plan të zi thuri,
Që Profetin ta vrisnin, por Zoti i mbrojti si burri.

U dëbuan nga qyteti, por urrejtja s’u shua,
Në Mekë te kurejshët, udhëheqësi i tyre u kdua.
“Adhuroni idhujt!” – u thanë me gënjeshtër,
“Se feja e Muhamedit, është një rrugë e vjetër!”

“Mblidhni ushtrinë!” – thirrën ata me vrull,
“Dhe ne nga brenda Medines, do t’ju bëjmë mbështetull!”
Kurejshët u gëzuan, thirrën fiset anembanë,
Dhjetë mijë luftëtarë, rrugën për Medine e morën mënjanë.

Lajmi erdhi te Profeti, si një re e zezë në qiell,
Tradhtia po trokiste, pa dritë e pa diell.
“Ç’të bëjmë?” – pyesnin shokët, me zemër të shqetësuar,
Se ushtria e armikut, ishte e pamasë, e tërbuar.

Atëherë doli Selmani, persiani me mençuri,
Që kishte ardhur nga larg, për të gjetur një mrekulli.
“Në vendin tim,” – tha ai, “kur armiku është i fortë,
Ne hapim një hendek, që ta mbrojmë këtë portë!”

Profeti buzëqeshi, ideja i pëlqeu,
Dhe i gjithë populli, punës iu përvesh e u ktheu.
Ishte dimër i ftohtë, rëra ngrinte në dorë,
Por besimtarët punonin, si të ishin në kurorë.

Edhe vetë Profeti, me mantel të kuq e pluhur,
Mbante gurë mbi shpinë, me forcën e papukur.
Flokët e zinj i luanin, mbi supet e larta,
Duke u dhënë zemër shokëve, në ato ditë të marta.

Ushqimi ishte pak, uria po i mundonte,
Por mrekullia e Zotit, kudo po buronte.
Një vajzë solli hurma, sa mund të nxinte një dorë,
Por ato u shtuan e u bënë, si një mal me dëborë!

U ngopën të gjithë, askush s’mbeti pa ngrënë,
Pse dora e Profetit, bekimin e kishte dhënë.
Edhe qengji i vogël, që një shok e kishte therë,
Mjaftoi për ushtrinë, si kurrë ndonjëherë!

Më 24 mars, viti 627 arriti,
Ebu Sufjani me ushtrinë, që rërën e fshiti.
Dhjetë mijë veta u ndalën, u habitën pa masë,
Para tyre një gropë e thellë, që s’i linte të pasë!

Një muaj qëndruan, me shpata në brez,
Por hendeku i gjerë, u bë një mbrojtje e ndez.
Brenda në qytet, Benu Kurejdha tradhtoi,
Dhe frika në Medine, shtëpi më shtëpi u shtoi.

Sa’d ibn Mu’adhi, shkoi t’u fliste me fjalë,
Por udhëheqësi i tyre, ishte kokëfortë e i marrë.
Tani rreziku ishte, nga jashtë dhe nga brenda,
Ftohtë, uri dhe frikë – kjo ishte e vështira rënda.

Profeti u lut: “O Zot, na jep një shpëtim!”
Dhe qielli u përgjigj, me një të madh gjëmim.
Një stuhi e fuqishme, mbi kurejshët shpërtheu,
Çadrat ua rrëzoi, zjarret ua thyeu.

Tri ditë e tri netë, era ulërinte si bishë,
Kuajt po ngordhnin, s’kishte më shpresë në këtë kishë.
Hudhejfe kaloi hendekun, në errësirë u fsheh,
Dhe dëgjoi Ebu Sufjanin: “Ikni! Se s’ka më asgjë këtu që na nheh!”

“Mjaft më!” – bërtiti ai, “Të kthehemi në shtëpi!
Era na mbyti, s’kemi as bukë, as ngrohtësi!”
Dhe ushtria e madhe, u shpërnda si tymi,
Medineja shpëtoi, nga ai i madh rrethimi.

Por tradhtia e brendshme, duhej të gjykohej,
Që paqja në qytet, përgjithmonë të forcohej.
Benu Kurejdha u rrethua, në fortesën e tyre të lartë,
Deri sa u dorëzuan, në atë ditë të qartë.

Sa’di i plagosur, u zgjodh si gjykatës,
Ai që dikur i mbrojti, me zemër të matës.
“Sipas Ligjit të Shenjtë,” – tha ai me drejtësi,
“Tradhëtia e luftës, dënohet me rreptësi.”

Medineja u pastrua, u bë qendër e besës,
Ku vetëm muslimanët, jetonin në rrugë të shpresës.
Por Sa’di i mirë, plagët nuk i duroi,
Dhe shpirti i tij i madh, drejt qiellit fluturoi.

Meleku Xhibril, erdhi te Profeti në mesnatë:
“Kush vdiq o Muhamed, në këtë orë të gjatë?
Dyert e qiellit u hapën, Froni i Zotit u lëkund,
Për këtë njeri të mirë, që s’ka shoq askund!”

Në varrim trupi i tij, peshonte sa një fletë,
Se engjëjt e mbanin, me krahët e tyre të qetë.
Profeti tha: “Subhanallah!” – tri herë me radhë,
Se varri u zgjerua, për këtë trim bujar e të bardhë.

Ky është shpërblimi, për ata që kanë besim,
Që mbrojnë të vërtetën, me plot përkushtim.
Hendeku na mësoi, se mendja dhe bashkimi,
Janë forca më e madhe, ku mposhtet çdo dëshpërimi.

---

MARVESHJA E HUDEJBIJES

Në qytetin e dritës, ku paqja mbretëronte,
Profeti një natë, një ëndërr po shikonte.
Pa veten në Mekë, te shtëpia e vjetër,
Duke bërë haxhin, si asnjëherë tjetër.

“O shokë!” – thirri ai, me zërin si bilbil,
“Zoti na thërret, në atë vend të qetë e të dëlirë!”
Një mijë e katërqind burra, u ngritën në këmbë,
Lanë shtëpitë e tyre, lanë çdo lloj dëmbë.

Nuk morën as shpata, as mburoja prej lëkure,
Vetëm rrobat e bardha, si dëborë mbi mure.
U nisën për Umre, me zemër të pastër,
Si dallëndyshet që kthehen, në fole pak më ashtër.

Por rruga ishte e gjatë, shkretëtira po digjej,
Dielli si një furrë, mbi kokat po u ndiqej.
Ebu Sufjani në Mekë, kur mori këtë lajm,
U nxi nga zemërimi, u mbush me plot skajm.

“Halid!” – bërtiti ai, “Merr ushtrinë e shpejto!
Muslimanët në Qabe, kurrë mos i lejo!
Nuk duam t’i shohim, as sot e as kurrë,
Mbyllni çdo rrugë, bëhuni si gurë!”

Profeti i urtë, udhën e ndërroi,
Nëpër shkëmbinj të mprehtë, njerëzit i drejtoi.
“Pendohuni te Zoti!” – u thoshte në çdo hap,
Deri sa te Hudejbija, u ulën për një prap’.

Kësulja, deveja, befas ra në gjunjë,
Sikur donte të fliste, sikur kishte një punë.
“U lodh!” – thanë disa, “Nuk do më të eci!”
Por Profeti u tha: “Jo, këtë Zoti e ntreci!”

“Ashtu si Elefantin, që dikur e ndaloi,
Edhe këtë deve, Zoti tani e frenoi.
Nuk do të shkojmë më tej, këtu do të rrimë,”
Dhe ngritën kampin, nën një të nxehtë stuhimë.

Por burimet ishin tharë, rëra s’kishte lagështi,
Etja filloi të rritej, si një e egër vështirësi.
Naxhijeh erdhi te Profeti, me një tas në dorë:
“O i Dërguar, s’ka ujë, as sa një kokërr dëborë!”

Profeti mori shigjetën, dhe tasin e bekoi,
Në vrimën e tharë, dorën e tij e afroi.
Dhe befas, o fëmijë, uji nisi të gufojë,
Si një fontanë e bukur, që s’dinte të pushojë!

U ngopën njerëzit, u ngopën edhe devetë,
Se dora e Profetit, ishte mrekulli e vërtetë.
Uji rrodhi i freskët, i ëmbël si mjaltë,
Në atë shkretëtirë, ku dheu ishte i thartë.

Uthmani u nis, me hapa të matur,
Drejt Mekës që rrinte, si një portë e mbyllur e vatur.
“Shko u thuaj!” – tha Profeti, “Se lufta s’është qëllimi,
Ne erdhëm për Zotin, na pret adhurimi!”

Ditët kalonin, Uthmani s’po kthehej,
Frika në kamp, si një mjegull po rrehej.
“E vranë!” – u dëgjua, një zë i dhimbshëm e i zi,
Dhe zemrat e trimave, u mbushën me trimëri.

Nën një pemë akacie, me hije të gjerë,
Profeti i mblodhi, si asnjëherë tjetër.
“Kush betohet për besë, deri në fund të kësaj jete?”
Dhe dora e tij u zgjat, mes asaj të madhe qete.

Një nga një besnikët, dorën ia shtrënguan,
“Me ty jemi o i Dërguar!” – me zë të lartë kënduan.
Zoti nga qielli, këtë besë e pëlqeu,
Dhe dritën e Xhenetit, mbi kokat ua ktheu.

Por lajmi ishte i rremë, Uthmani po vinte,
I buzëqeshur e i qetë, rrugën po e ndinte.
U gëzuan të gjithë, u ndien të lehtësuar,
Se vëllai i tyre, ishte i shpëtuar.

Suhejli nga Meka, me mburrje po vinte,
Të shkruante paktin, që rrugën po ua ninte.
“Shkruaj Ali!” – tha Profeti, “Në emër të Mëshirëplotit!”
Por Suhejli bërtiti: “Nuk e njoh këtë Emër të Zotit!”

“Shkruaj thjesht ‘O Allah’, ashtu si ne e dimë!”
Dhe Profeti pranoi, pa asnjë lloj hidhërim.
“Shkruaj: Ky është pakti, i të Dërguarit të Zotit,”
Por armiku përsëri, e kundërshtoi si i forti.

“Po të besonim se je i Dërguar, s’do të kishim luftuar,
Shkruaj Muhamed, bir i Abdullahut të nderuar!”
Muslimanët u lënduan, Umeri po digjej si prush:
“Pse të ulim kokën, përpara këtij askush?”

Profeti e pa me butësi, me atë shikim që shëron:
“Umer, kjo është fitorja, që Zoti e dhuron.
Ndonjëherë paqja, kërkon pak sakrificë,
Të hapësh udhën e dritës, mbi çdo lloj erësirë.”

U shkrua marrëveshja: “Dhjetë vjet pa beteja!”
Kjo ishte për muslimanët, fitorja e reja.
Kush donte të bëhej besimtar, rrugën e kishte hapur,
Dhe Islami nëpër zemra, filloi të ecë i pangapur.

Ebu Xhendeli erdhi, i lidhur me zinxhirë,
“Më merrni me vete!” – kërkonte i lirë.
Por pakti sapo u lidh, Profeti s’mund ta thyente,
Në atë çast të dhimbshëm, fjalën duhej ta gjente.

“O Ebu Xhendel, durimi është flori,
Zoti do të të gjejë, një tjetër liri!
Ne nuk i thyejmë premtimet, që me dorë i kemi shkruar,”
Dhe i riu u kthye, me zemër të besuar.

U nisën për në Medine, me shpirtin pak të vrarë,
Se Qaben s’e prekën, këtë vit si haxhilarë.
Por rrugës nëpër natë, ku yjet po ndrisnin,
Vargjet e qiellit, filluan të flisnin.

“Ne të dhamë një fitore!” – Zoti po kumtonte,
Dhe çdo hije dyshimi, menjëherë po e dëbonte.
Haxhi i tyre u pranua, si një sakrificë e lartë,
Dhe e ardhmja u bë, si flori e qartë.

Halid ibn Velidi, dhe Amri me urtësi,
I lanë idhujt e vjetër, erdhën te kjo mrekulli.
“Më falen mëkatet?” – pyeti Halidi me shpresë,
Dhe Profeti e mirëpriti, me plot dashuri e besë.

“Islami fshin çdo gjë, që ka ndodhur më parë,
Bëhu tani o trim, i dritës pishtar!”
Kështu Hudejbija, u bë porta e madhe,
Ku paqja mposhti luftën, dhe çdo lloj belaje.

---

FTESA E MADHE: KUR DRITA KALOI KUFIJTË
Në Hudejbije paqja u shkrua me dorë,
Dhjetë vite qetësi, si dritë mbi kurorë.
Udhët u hapën, rëra s’kishte më frikë,
Çdo udhëtar i lirë, po ecte si dritë.

Profeti i dashur, me shokët në rreth,
Një plan të madh mori, që botën e mbështjell.
“Ka ardhur koha!” – tha ai me butësi,
“Që fjala e Zotit, të shkojë në çdo shtëpi.”

“Allahu më dërgoi, si mëshirë për njerëzinë,
T’u sjell të vërtetën, t’u sjell lulëzinë.
Pranoni mesazhin, o njerëz kudo jeni,
Se mëshirën e Tij, në zemër do ta keni.”

Kur te Hendeku dikur, shkëmbi befas shkrepi,
Tri xixa të forta, si drita prej xhepi.
Ato treguan rrugën, drejt lindjes e perëndimit,
Ku popujt do t’i hapnin, dyert e besimit.

HERAKLIU DHE EBU SUFJANI NË SIRI
Në Sirinë e largët, ku frynte pak fllad,
Herakliu mbreti, u zgjua me një rradhë.
Një ëndërr e çuditshme, gjumin ia kishte prishur,
Sikur një popull i ri, fronin ia kishte vishur.

“Kush janë këta njerëz, që mbretërinë do marrin?”
Pyeste i trembur, duke fshirë ballin.
Dërgoi ushtarët: “Gjeni një arab tani,
Të më tregojë ç’ndodh, në atë të nxehtë Arabi!”

Ebu Sufjani aty, po bënte tregti,
E sollën para mbretit, me plot rreptësi.
“A e njihni Muhamedin?” – Herakliu e pyeti,
“Është i fisit tonë,” – Ebu Sufjani mbeti.

“A ka gënjyer ndonjëherë?” – pyeti mbreti me nxitim,
“Kurrë!” – tha armiku, pa asnjë hezitim.
“Po besën a e mban, kur bën një marrëveshje?”
“Po!” – tha Sufjani, me një lloj heshtje.

“Kush i shkon pas, të pasurit apo të varfrit?”
“Të thjeshtët!” – tha ai, mes atij teatri të afërt.
“A shtohen ithtarët, apo po pakësohen?”
“Shtohen çdo ditë, dhe kurrë nuk pendohen!”

Herakliu u mendua, dhe kokën e uli,
E vërteta si shkëmb, përpara i doli.
“Nëse kjo që thua, është e vërtetë o burrë,
Ai është Profet, dhe s’mposhtet kurrë!”

“Po të isha aty, këmbët do t’ia laja,
Në emër të tij, fronin do ta ndaja.”
Më pas erdhi letra, nga Dihja e dërguar,
Me fjalë të paqes, për mbretin e nderuar.

“Pranoje Islamin!” – Profeti i shkroi,
Por Herakliu i trembur, fronin nuk lëshoi.
“Kam frikë nga romakët,” – pëshpëriti me vrer,
Dhe dritën e madhe, e la në atë herë.

DAGHATIRI DHE FLUTURIMI I BARDHË
Peshkopi Daghatir, letrën kur e dëgjoi,
Mantelin e zi, me të bardhë e ndërroi.
“Ky është Ahmedi!” – bërtiti në kishë,
“I dërguari i Zotit, që vjen si dritë sish!”

Por njerëzit e egër, nuk deshën ta dëgjojnë,
Me gurë e me shkopinj, nisën ta sulmojnë.
E rrahën deri në vdekje, dëshmorin e parë,
Që paqen e Ahmedit, e mori si dhuratë.

Herakliu pa këtë, u tremb e u mbyll,
Besnikërinë e romakëve, e kërkoi si yll.
“Lamtumirë o Siri!” – tha mbreti i trishtuar,
Dhe iku drejt Lindjes, me zemër të thyer e të shuar.

KISRA DHE LETRA E GRISUR
Në pallatin e Persisë, ku ari shkëlqente,
Lajmëtari i Profetit, me kokën lart po priste.
“Përkulu!” – i thanë, “Ose mbreti s’të pranon!”
“Unë vetëm para Zotit, ulem!” – ai u thon.

Kisra, shahu i madh, letrën kur e hapi,
Zemërimi i zi, të tërin e kapi.
“Nga Muhamedi drejtuar Kisrës?” – bërtiti ai i marrë,
Dhe letrën e paqes, e grisi si i marrë.

Lajmi shkoi te Profeti, në Medinen e qetë,
“Ashtu si grisi letrën,” – tha ai me të vërtetë,
“Ashtu Allahu, mbretërinë do t’ia çjerrë!”
Dhe pas pak vitesh, shahu mbeti pa vlerë.

NEXHASHIU I MIRË DHE MBRETI I ABISINISË
Por në Abisini, ku Nexhashiu mbretëronte,
Një tjetër letër, dritën po rrezatonte.
“Paqja qoftë mbi ty, o mbret i drejtësisë,
Krijuesi i botës, të jep dritën e lirisë.”

Profeti i shkroi, për Isain e Merjemes,
Për frymën e Zotit, dhe dritën e zemrës.
Nexhashiu i urtë, nga froni u ul,
Dhe kokën e tij, në tokë e përuli me vrull.

“Dëshmoj se s’ka Zot tjetër, përveç Allahut të madh,
Dhe Muhamedi është i dërguar, i dritës pasardh!”
I ktheu përgjigje, me plot dashuri,
“Unë jam me ty, o Profet, në çdo vështirësi!”

MUKAVKISI DHE DHURATAT E EGJIPTIT
Lajmëtari i katërt, detin e kaloi,
Në Aleksandri, Mukavkisin takoi.
“Bëhu musliman, dhe dyfish do të shpërblehesh!”
I tha letra e bardhë: “Dhe kurrë s’do të gënjehesh.”

Mbreti i Egjiptit, me respekt e priti,
Dhurata të çmuara, Profetit ia driti.
Edhe pse Islamin, atë ditë nuk e mori,
Fjalët e paqes, në zemër i nxori.

---

CLIRIMI I MEKES

Në Medine lajmi erdhi, si një erë e fortë,
“Besën e kanë shkelur, kurejshët në portë!”
Fisi Huza’a qante, kërkonte drejtësi,
Dhe Profeti i paqes, u mbush me rreptësi.

“Përgatituni shokë, por gojën e kyçni,
Lajmin e këtij udhëtimi, thellë ta fshihni!
Nuk dua gjakderdhje, nuk dua lëndim,
Dua që Meka, të gjejë vetëm shërim.”

Dhjetë mijë yje, u nisën në rrugë,
Në muajin e agjërimit, pa asnjë zgjidhë-lidhë.
Etja po i digjte, buzët u ishin tharë,
Por zemrat u rrihnin, si kurrë më parë.

Ishte Ramazan, muaji i bekuar,
Udhëtimi ishte i rëndë, i pambaruar.
Por askush nuk u ankua, askush nuk ndaloi,
Se malli për Qaben, shpirtin ua zgjoi.

Mbërritën pranë Mekës, në lugun e qetë,
Kur dielli u fsheh, pas maleve me fletë.
“Ndisni zjarret!” – urdhëroi Profeti me zë,
Dhe dhjetë mijë flakë, u ndezën menjëherë.

Çdo ushtar një zjarr, një dritë në errësirë,
Meka nga lart shihte, me sytë e ngrirë.
Ebu Sufjani doli, i trembur, i vetëm,
“Ç’është kjo ushtri, që na kërkon jetën?”

Abbasi po ecte, mbi mushkën e bardhë,
E njohu mikun e vjetër, që po vinte si i marrë.
“O Ebu Sufjan, mjerë ti dhe mjerë ne,
Muhamedi ka ardhur, me fuqi si rrufe!”

“Ç’të bëj?” – pyeti armiku, me zërin që dridhej,
Zemërimi i vjetër, në fyt po i lidhej.
“Hajde me mua!” – Abbasi e ftoi,
Dhe drejt tendës së dritës, ngadalë e drejtoi.

Kaluan mes zjarresh, ku trimi pranë trimi,
Rrinte me shpresë, ku s’kishte më dëshpërimi.
Umeri e njohu: “Ky është ai, armiku i vjetër!”
Dhe shpatën e preku, si asnjëherë tjetër.

“Më lej o Profet, t’i jap fund këtij njeriu,
Që na ka luftuar, që gjakun na piu!”
Por Profeti i butë, dorën e tij uli:
“Jo Umer, jo sot!” – dhe shpirtin ia përuli.

“Merrni në tendë, le të pushojë pakëz,
Se drita e mëngjesit, do t’i japë shkëlqim flakës.”
Kur dielli lindi, Profeti e pyeti:
“A erdhi koha Ebu Sufjan, ku e vërteta mbeti?”

“A e kuptove tani, se Zoti është Një?”
Ebu Sufjani uli kokën, dhe s’foli asgjë.
“Po të kishte tjetër, do të më kishte ndihmuar,
Por unë jam i vetëm, dhe i rrethuar.”

“Po unë, a jam Profet?” – pyeti Muhamedi i mirë,
Sufjani hezitoi, në atë çast të vështirë.
Por pa zemërgjerësinë, pa forcën pa dhunë,
Dhe tha: “Po, ti je Ai, që Zoti e prunë!”

“Dëshmoj se s’ka Zot tjetër, veç Allahut të Madh,
Dhe ti je i Dërguari, që vjen si pasardh’!”
Dhe në atë tendë, ku dikur thurej frika,
Lindi një shpresë, që s’e mposhtte as thika.

Abbasi i urtë, te Profeti u afrua:
“Ebu Sufjani është krenar, kështu është mësua.
Jepi një post 100 njerëzve, jepi pak nder!”
Dhe Profeti buzëqeshi, si diell në pranverë.

“Dëgjoni o njerëz!” – thirri ai me zë,
“Kush hyn te Sufjani, s’i preket asgjë!
Kush rri në shtëpi, kush mbyll derën e vet,
Do të jetë i sigurt, si mbret në qytet!”

Ebu Sufjani vrapoi, te kodra më e lartë,
“Dorëzohuni!” – bërtiti, me zërin e qartë.
“Muhamedi ka ardhur, me një ushtri që s’ka shoq,
Nuk luftohet me dritën, që na vjen sot si shpog!”

Dhe ushtria nisi, të hynte ngadalë,
Nga të katër anët, si e bardha valë.
Profeti mbi devenë (Kësuljen) hipur qëndronte,
Por mburrja e madhe, te ai nuk banonte.

Kryet e tij të bekuar, aq poshtë e kishte ulur,
Sa mjekra e tij, te deveja ishte ngulur.
Nga falënderimi për Zotin, nga thjeshtësia e madhe,
Ai nuk po kthehej, me kaba e me prradhe.

---

JESA I: MBURRJA DHE KURTHI NË LUGINË
Meka u çlirua, drita po lulëzon,
Por në jug, një fis tjetër, luftën po e fton.
Havazinët e fortë, me Thekifët në krah,
“Ta godasim Muhamedin!” – thoshin me gjëmë e rrah.

Malik ibn Aufi, një trim pa frikë në sy,
Mori një vendim, që s’ishte parë ndonjëherë aty:
“Merrni gratë dhe fëmijët, delet dhe çatitë,
Që askush mos të ikë, kur të vijnë betejat e rritë!”

Durejdi, plaku i verbër, kokën e tundi me dhimbje:
“O Malik, kjo s’është mbrojtje, kjo është thjesht një prishje!
Kush do të ikë, ikën edhe me fëmijë në dorë,
Pasuria do të humbet, si dielli mbi dëborë.”

Por Maliku s’dëgjoi, krenaria e kishte mbyllë,
Dhe ushtria e madhe, u nis nëpër pyll.
Muslimanët kur panë, se ishin dymbëdhjetë mijë,
U mburrën me numrin: “S’ka kush që na thyen në këtë vije!”

“Ne jemi shumë!” – thoshin, “Fitorja është në dorë!”
Por Profeti (s.a.v.) i pa, me zemrën si horë.
“Mos u mburrni me forcën, as me numrin e madh,
Drejtohuni te Zoti, se Ai është i Vetmi që jep mbarë!”

PJESA II: SULMI NË AGIM DHE QËNDRESA E PROFETIT
Në Hunejn, në grykat e ngushta e shkëmbore,
Kur dita s’kishte zbardhur, në ato orë kohore.
Havazinët rrinin fshehur, lart nëpër male,
Gati për sulmin, me shigjeta e me prale.

Befas, qielli u mbush me gurë e me shpata,
Muslimanët u trembën, u duk sikur u kthye nata.
Të befasuar e në panik, nisën të tërhiqen,
Duke harruar premtimet, që në zemër u piqen.

Por shiko! Atje në mes, ku rreziku po vlonte,
Profeti i dashur, i patundur qëndronte!
Me Ebu Bekrin, Aliun dhe Abbasin në krah,
Ai nuk lëvizi, as kur vdekja ishte në prag.

“O njerëz!” – thirri Abbasi, me zërin si furtunë,
“Kthehuni te Profeti, mos e lini në këtë punë!”
Të turpëruar nga ikja, muslimanët u kthyen,
Dhe me forcën e besimit, rreshtat e armikut i thyen.

Zoti dërgoi melekët, ushtrinë që s’shihet me sy,
Qetësia zbriti në zemra, dhe drita u kthye përsëri.
Deri në perëndim, fitorja ishte e plotë,
Dhe mburrja e mëngjesit, u tret si kripa në botë.

PJESA III: LOTËT E ENSARËVE DHE PASURIA E VËRTETË
Pas betejës së madhe, plaçkat u mblodhën grumbull,
Profeti ua ndau kurejshëve, që t’u jepte një udhë-humbull.
T’u zbutte zemrat drejt fesë, me dhurata e flori,
Por Ensarët e Medines, mbetën në vetmi.

“Ne që e mbrojtëm, ne që i dhamë shtëpi,
Pse s’morëm asgjë, nga kjo e madhe pasuri?”
Pëshpëritnin të trishtuar, me zemrën e lënduar,
Dhe Profeti i thirri, për t’i bërë të gëzuar.

“O Ensarë të dashur, a nuk ju mjafton Islami?
A nuk ishit të humbur, derisa erdhi ky lajmi?
Zoti ju bëri të pasur, zemrat jua bashkoi,
Pse qani për gjëra, që bota i harroi?”

“A nuk jeni të lumtur,” – tha ai me zë të butë,
“Që ndërsa të tjerët marrin dhenë e dhi në rrugë,
Ju të merrni me vete, në Medinen e qetë,
Pejgamberin e Allahut, pasurinë e vërtetë?”

Lotët rrodhën si lumë, në faqet e trimave,
U penduan për fjalët, në mes të dëshirave.
“Ne jemi të kënaqur!” – thirrën me përulësi,
“Mjafton Muhamedi (s.a.v.), për ne është lumturi!”

---

TEBUKU SPROVA E BESIMIT

PJESA I: REJA E ZEZË NGA VERIU
Në Medine lajmi erdhi, si një erë e ftohtë,
“Romakët po mblidhen, me ushtri e me portë!”
Herakliu i madh, gjeneralët kishte thirrur,
Që dritën e Islamit, ta shihnin të fikur.

Profeti e kuptoi, rreziku po troket,
“Nuk presim në shtëpi!” – tha ai me vërtet’.
“Në Tebuk do të shkojmë, pesëqind kilometra larg,
T’i ndalim armiqtë, t’i lëmë në atë prag.”

Por koha ishte e nxehtë, dielli po përcëllonte,
Dhe korrja e të lashtave, në fushë po ftonte.
Një provë e vështirë, për çdo besimtar,
Të linte shtëpinë, e të bëhej ushtar.

PJESA II: SHPIRTRAT E DOBËT DHE BUJARIA E MADHE
Në qytet jetonin, njerëz me dy faqe,
Që flisnin për frikë, e mbylleshin në shtëpiat me vashë.
“Si do t’i mundim romakët?” – thoshin me dyshim,
“Nxehtësia do na vrasë, nuk ka asnjë shpëtim!”

“Frutat po piqen, si mund t’i lemë ne?”
Pëshpëritnin hipokritët, pa besë e pa fe.
Por Zoti dërgoi, një mesazh plot dritë:
“A vlen kjo botë më shumë, se parajsa e rritë?”

Uthmani i pasur, dha kuaj e armatime,
Dhjetë mijë ushtarë, i nisi me bekime.
Ebu Bekri i dashur, solli çdo pasuri,
Kurse Umeri dha gjysmën, me plot bujari.

Dyzet mijë burra, u bënë si një trup,
Nisën marshimin e gjatë, pa asnjë këput’.
Shtatë njerëz të varfër, qanë me dëshpërim,
Se nuk kishin deve, për këtë udhëtim.

Por Profeti i thirri: “Ejani, u bë vend!”
Dhe gëzimi i tyre, nuk njihte më mend.
Mes pluhurit dhe vapës, ushtria po ecte,
Ku dashuria për Zotin, çdo etje e mposhte.

PJESA III: SHIU I MREKULLISË DHE GJUMLI I BILALIT
Uji po mbaronte, bucela ishte tharë,
Muslimanët e lodhur, po digjeshin si zjarr.
Atëherë Muhamedi (s.a.v.), duart lart i ngriti,
Dhe ndihmën e Zotit, me përulje e priti.

Retë u mblodhën, qielli u nxi befas,
Rinisën pikat e shiut, të binin me tarrallash.
Pinin ujë të freskët, shuan çdo etje,
Udhëtimi i rëndë, s’kishte më vështirësi e vdekje.

Atë natë fjetën qetë, nën qiellin me yje,
Por Bilali i lodhur, u mbyt në një gjumë pyje.
Dielli kishte lindur, kur ata u zgjuan,
Faljen e mëngjesit, pa dashje e kaluan.

Të shqetësuar u ndjenë, por Profeti u tha:
“Zoti na fal, kur qëllim nuk ka!”
Butësia e tij, u dha atyre shpresë,
Se feja është lehtësim, e jo vetëm qëndresë.

PJESA IV: OAZI I TEBUKUT DHE KOMPLOTI NË GRYKË
Kur mbërritën në Tebuk, te oazet me hije,
Panë se romakët, kishin ikur si hije.
Frika i kishte kapur, kur dëgjuan për trimat,
Që kaluan shkretëtirën, si vetë vetëtimat.

Por në kthim, pas shkëmbinjve, një kurth ishte ngritur,
Nga njerëz të ligj, me zemër të goditur.
Donin ta hidhnin Profetin, nga lart në greminë,
Por Allahu e mbrojti, ia hoqi atë thikë e nxirrinë.

Ai i thirri emrat e tyre, i nxori para të gjithëve,
U tregoi fshehtësitë, mes maleve e rripave.
Shokët donin t’i ndëshkonin, por ai i fali,
Se mëshira e tij, si oqean nuk ndali.

PJESA V: PENDIMI DHE FALJA E TRE BURRAVE
Në Medine u kthyen, me ballin lart e nder,
Hipokritët kërkonin falje, si çdo herë.
Por tre burra të sinqertë, të vërtetën treguan,
Se pa asnjë arsye, marshimin e kaluan.

Pesëdhjetë ditë pritën, në heshtje e në vaj,
Toka u dukej e ngushtë, nën fajin e saj.
Derisa erdhi shpallja, si dritë pas stuhisë:
“Zoti ua fali, ju ktheu në prehër të miqësisë!”

Të gjithë u gëzuan, për shokët e tyre,
Se pendimi i vërtetë, lan çdo njollë fytyre.
Tebuku mbeti provë, për shekuj e epoka,
Ku besimi fitoi, e u habit mbarë bota.

---

HAXHI I LAMTUMIRES

Në Medine lajmi rrodhi, si ujë në burim,
Fiset e Arabisë, po vinin me nxitim.
“Viti i Delegimeve” – kështu u quajt ai mot,
Kur turma-turma njerëzit, po ktheheshin te një Zot.

Një burrë trupmadh erdhi, Dimam kishte emrin,
Drejt e në xhami hyri, duke mbajtur frenin.
“Kush është biri i Abdulmuttalibit?” – pyeti me zë të lartë,
Me fjalë të vrazhda burri, por me shpirt të qartë.

“A të dërgoi Allahu?” – pyeti ai me besë,
“A na kërkon pesë falje, e në agjërim qëndresë?”
Profeti i buzëqeshi: “Po, ashtu është vërtet!”
Dhe Dimami u bë musliman, me zemër e me vullnet.

“Nuk bëj as më shumë, e as më pak se këtë!”
Tha burri dhe u nis, pa thënë asnjë gjë më.
“Nëse është i sinqertë, ai në Xhenet do të shkojë!”
Tha Profeti i dashur, e rrugën ia bekoi.

Erdhi koha e Haxhit, thirrja u shpërnda,
Tridhjetë mijë zemra, u mblodhën në atë vaha.
Të gjithë rreth Medines, kampet kishin ngritur,
Për të parë Profetin, aq shumë kishin pritur.

U nisën drejt Mekës, një ushtri me rroba të bardha,
Pa shpata e pa mburoja, pa lëndime e pa varda.
Nuk ishin më të paktë, si në kohën e largimit,
Tani ishin si drita, në ditën e shpëtimit.

“Lebbejk All-llahumme!” – zëri i tyre ushtonte,
Një lutje e bukur qiellin, me dashuri e mbulonte.
“Ja ku jam o Allah, në shërbimin Tënd jam unë,
Ti s’ke shok e as rival, Ty të duam më shumë!”

Dhjetë ditë rrugëtim, nëpër rërë e nëpër mal,
Mbërritën te Qabeja, ku malli s’kishte ndal’.
Shtatë rrathë rreth shtëpisë, shtatë rrathë me lutje,
Zemrat u pastruan, nga çdo frikë e këputje.

Në Arefat u mblodhën, te Mali i Mëshirës,
Nën diellin e ngrohtë, larg çdo lloj errësirës.
Profeti mbi devenë, foli për herë të fundit,
Fjalë që do të mbeten, pas çdo rrahjeje të mundit.

“O njerëz!” – tha ai, “Dëgjoni me vëmendje,
Se mbase vitin tjetër, s’më keni në këtë gjendje.
Çdo musliman është vëlla, për çdo musliman tjetër,
Mori fund hakmarrja, ajo traditë e vjetër!”

“Respektoni pronën, respektoni çdo njeri,
Fajdenë e ndalojmë, të mos ketë më vështirësi.
Ju lashë dy gjëra, që kurrë mos të humbni:
Kuranin e shenjtë, dhe rrugën time ku mundeni.”

“A e përcolla lajmin? A isha i qartë?”
Dhe tridhjetë mijë zëra, bërtitën si një hartë:
“Po, pafsha Allahun!” – qielli u dridh atë çast,
“O Zot, Ti dëshmo!” – tha ai me plot entuziast.

Zoti shpalli ajetin, dritën e fundit të fesë:
“Sot e përsosa rrugën, ju dhashë plot qëndresë!
Islamin zgjodha për ju, si bekim e si dhuratë,”
Dhe sytë e muslimanëve, u mbushën me lotë e matë.

E dinin se Profeti, rrugën po e mbaronte,
Se shpirti i tij i pastër, drejt Zotit po fluturonte.
Shkuan në Muzdelifë, guralecët mblodhën në dorë,
Për të gjuajtur shejtanin, që t’i linin si dëborë.

Në Mina hodhën gurët, ashtu si Ibrahimi dikur,
Që të largojnë të keqen, që të mos kthehet kurrë.
Flijuan dele e deve, mishin të varfërve ua dhanë,
Përulësinë e shpirtit, si dhuratë e lanë.

Prenë flokët e thonjtë, rrobat i ndërruan,
Haxhin e bekuar, me paqe e përfunduan.
Tri netë në luginë, biseduan me dashuri,
Para se të ktheheshin, në shtëpitë me qetësi.

Para se të nisej, në Mekë bëri një ndalesë,
Te varri i Hatixhes, gruas me plot besë.
Asaj që e para, në këtë rrugë i besoi,
Asaj që me dashuri, çdo dhimbje ia shëroi.

E dinte se ky vend, ishte hera e fundit,
Sura “En-Nasr” erdhi, në fund të çdo mundit.
“Kur erdhi ndihma e Zotit, dhe çlirimi i madh,
Falëndero Krijuesin, o i miri pasardh’!”

Profeti ktheu sytë, nga qyteti i tij i vjetër,
Meka po ndriçonte, si asnjëherë tjetër.
E mbaroi misionin, dritën e shpërndau,
Dhe rrugën për në Medine, me lotë e vazhdoi e s’u ndau.

---

VDEKJA E PROFETIT

Në Medine nata ra, qetësia mbuloi çdo shtëpi,
Por Profeti u zgjua, me një mall e një fshehtësi.
“O Abdullah,” – i tha shërbëtorit, “Devenë ma përgatit,
Se në varrezat e Bakisë, do shkojmë para se të zbardhë drit’.”

Eci ngadalë mes varreve, ku flinin shokët e vjetër,
U lut për ta me shpirt, si asnjëherë tjetër.
“Më është dhënë një zgjedhje,” – i tha ai Abdullahut pas,
“O të jetoj gjatë në botë, o te Zoti të shkoj me gas.”

“Zgjidh jetën!” – luti shoku, me lotë nëpër sy,
“Qëndro me ne o Profet, mos na lë në vetmi!”
Por ai buzëqeshi ëmbël: “Unë tashmë kam zgjedhur,
Takimin me Krijuesin tim, si lulja që është mbledhur.”

Të nesërmen në mëngjes, një dhimbje koke e shpoi,
Por prapë në xhami doli, dhe faljen e drejtoi.
“O njerëz!” – tha ai me zë, që dridhej nga pesha,
“Së shpejti do takohemi, atje ku s’ka më vdekja.”

Lëvdoi Ebu Bekrin, mikun që po qante pa ndal’,
Dhe dha një këshillë, që peshon sa një mal:
“Nuk kam frikë se do lini Zotin, për idhuj të vjetër,
Por kam frikë se kjo botë, do ju bëjë të luftoni njëri-tjetrin.”

“Mos vrapini pas pasurisë, duke harruar shpirtin,
Se gjërat e kësaj bote, e zbehin të vërtetën dhe dritën.”
Më pas ethet u shtuan, trupi nisi t’i digjej,
Dhe në dhomën e Aishes, i lodhur ai po lidhej.

Erdhi dita e dymbëdhjetë, Rebiul Evveli i parë,
Nga dhoma e tij dëgjoi, muslimanët duke u falë.
U ngrit me mundim të madh, te dera u mbështet,
Dhe pa shokët e tij të dashur, të rreshtuar në vërtet’.

Ebu Bekri po u printe, besnik e i palëkundur,
Dhe Profeti buzëqeshi, me një gëzim të patundur.
Rrezatonte një bukuri, që askush s’e kishte parë,
Shtatë rrathë drite mbi ballë, si dielli i vrarë.

U fal i ulur pranë mikut, me forcën që i mbeti,
Pastaj u kthye në shtrat, ku qetësia e gjeti.
Fatimeja po qante: “O babi im, sa po vuan!”
“Mos qaj!” – i tha ai, “Dhimbjet sot mbaruan.”

Kokën mbi prehër të Aishes, ngadalë ai e uli,
Dhe fjalët e tij të fundit, si petale i përuli:
“Jo këtë botë,” – pëshpëriti, “as pasurinë e lartë,”
“Por bashkësinë e lartësuar, te Zoti në jetën e artë!”

Kur lajmi u përhap, Medina sikur u ndal,
Umeri s’donte të besonte, ishte mbushur me mall.
“Nuk ka vdekur!” – bërtiste, me shpatën në dorë,
Por Ebu Bekri doli, i qetë si mal me borë.

“O njerëz!” – thirri ai, “Dëgjoni me vëmendje:
Kush adhuronte Muhamedin, ai vdiq në këtë gjendje.
Por kush adhuron Allahun, Ai jeton përjetë,
Ai nuk vdes kurrë, Ai është e vërteta vetë!”

Lexoi ajetet e Kuranit, që zemrat t’i qetësonte:
“Muhamedi është i dërguar, si ata që koha i mbulonte.
A do të ktheheni prapa, nëse ai sot vdes?
Jo! Ne do të vazhdojmë rrugën, me besim e me shpresë!”

“Ku ta varrosim?” – pyetën, me lotë e me vaj,
“Aty ku dha shpirt!” – erdhi përgjigja e saj.
Në dhomën e Aishes, ku drita e fundit mbeti,
Aty u hap varri i tij, ku u preh profeti.

Sot ai vend quhet Harem, vendi i bekuar,
Ku muslimanët shkojnë, me zemër të përvëluar.
Dërgojnë përshëndetje, paqe e shumë bekime,
Për njeriun që na dha, aq shumë mësime.

“Ti ke moral të lartë!” – thotë Zoti në Libër,
Ti je mësuesi ynë, në çdo gëzim e vështirë.
Dhe pse trupi i tij mbeti, në tokën e Medines,
Porosia e tij jeton, në çdo buzëqeshje të fëmijës.

---

PAMJA E PROFETIT SAVS

Enesi tregon, me mall e me vërtetë,
Se shtati i Profetit, ishte i pashmë në jetë.
As shumë i gjatë, as i shkurtër nuk ishte,
Simetrinë në fytyrë, si askush tjetër e kishte.

Flokët valë-valë, as drejt e as kaçurrel,
Si argjend i pastër, që në dritë po del.
Fytyra i shndriste, si hëna në të plotë,
Nuk kishte të ngjashëm me të, në këtë botë.

Kur ecte në rrugë, ecte me siguri,
Sikur zbriste shkallët, me plot fuqi.
Toka rrotullohej, nën këmbët e tij lehtë,
Dhe shokët nxitonin, ta ndiqnin në jetë.

Sytë e tij të zinj, shndrisnin me mirësi,
Më shumë shihte tokën, se qiellin aty.
Kur dikë e shihte, e shihte drejt në sy,
Dhe kushdo që e takonte, ndjente respekt pa kufi.

Zemra e tij ishte, më e lirë se çdo det,
Bujar e i butë, në çdo fjalë e në çdo mbet’.
Nuk fliste pa nevojë, heshtjen e kishte mik,
Dhe fjalët i thoshte, qartë e pa asnjë frikë.

Nuk nxitonte në të folur, siç bëjmë ne ndonjëherë,
Por çdo fjalë e tij, ishte si një vlerë.
Gazi i tij më i madh, ishte buzëqeshja e rrallë,
Që çdo zemër të trishtuar, e bënte të ngjallë.

Profeti i dashur, të bardhën e pëlqente,
“Është ngjyrë e pastër!” – çdoherë na përmendte.
Kur vishej me të reja, Zotin e falënderonte,
Dhe për çdo rrobë të bukur, një lutje e thonte.

Çdo gjë të mirë, nga e djathta e fillonte,
Këpucët kur i mbathte, këmba e djathtë nxitonte.
Kur krihte flokët e bukur, apo kur merrte abdes,
E djathta ishte e para, me plot interes.

Nuk refuzonte lulet, me aromë xheneti,
Se bukuria e natyrës, te Zoti të ktheti.
Dhe na mësoi të jemi, të pastër e të dritë,
Në rrobat që veshim, e në çdo lloj shëtit’.

Kur ulej në sofër, emrin e Zotit thoshte,
“Bismilah!” – thërriste, që bekimi të shtohte.
Nëse harronte në fillim, ai na mësoi një udhë:
“Për fillim e për mbarim, emri i Zotit të jetë udhë!”

“Afrohu o bir!” – i tha Selemes me dashuri,
“Ha me të djathtën, e ha pranë teje aty!”
Dhe kur mbaronte bukën, me zemër të kënaqur,
Lëvdonte Allahun, që urinë ia kishte zhvendosur.

“Zoti kënaqet me atë,” – thoshte ai me vërtetë,
“Që pas çdo kafshate, e lëvdon Atë në jetë.”
Se buka dhe uji, janë dhurata nga lart,
Që trupin na mbajnë, e shpirtin e bëjnë të art’.

Kur nata binte mbi tokë, dhe gjumi po e ftonte,
Pëllëmbën në faqe, me butësi e vendoste.
“O Allah, më ruaj!” – thoshte ai me shpirt,
“Në ditën kur krijesat, do t’i ngresh në drit’!”

“Me emrin Tënd bie, me emrin Tënd ngrihem,”
Dhe suret e bukura, në duar i dëgjihen.
I frynte pëllëmbëve, trupin e fërkonte,
Dhe mbrojtjen e Zotit, mbi vete e ftonte.

Kur sytë i hapte, në mëngjesin e ri,
Falënderonte Zotin, që i dha përsëri jetë e fuqi.
“Qoftë i lëvduar Ai, që na ngjalli nga vdekja,
Se te Ai është kthimi, e fundit e çdo rrekja.”

Enesi tregon, me shumë dashuri,
Për agjërimin e tij, me plot rregullsi.
Herë agjëronte gjatë, sa njerëzit mendonin,
Se ditët pa ngrënë, kurrë s’do mbaronin.

E herë e ndërpriste, me ditë e me javë,
Se trupit i jepte, çlodhje dhe sllavë.
Të hënën e të enjten, agjërimin e donte,
Dhe muajin Shaban, me agjërim e nderonte.

Nëse do ta shihnit, natën duke u falur,
Do thoshit: “Ky njeri, kurrë s’është ndalur!”
Por po ta kërkonit, në gjumë duke fjetur,
Edhe ashtu do e gjenit, me paqe të mbështetur.

Ummu Selemen, e pyetën një ditë:
“Si e lexonte Librin, ai njeri me dritë?”
“Çdo shkronjë e tij,” – tha ajo me vërtetë,
“Dëgjohej e qartë, si uji në det.”

Kur lexonte në dhomë, me zërin e qetë,
Njeriu në oborr, e dëgjonte vërtet.
Nuk nxitonte kurrë, fjalët t’i ngatërronte,
Por mesazhin e Zotit, me bukuri e thonte.

“Bëni punë të vogla, por bëjini çdo ditë!”
Kjo ishte këshilla, që na dha ai dritë.
Zoti i do veprat, që bëhen me rregull,
Se pika e ujit, shpon shkëmbin me rregull.

Profeti i dashur, gomarit i hipte,
Dhe ftesat e robërve, kurrë nuk i mbyllte.
Vizitonte të sëmurët, në varrime shkonte,
Dhe çdo njeri të thjeshtë, me mall e nderonte.

Kohën e tij, në tri pjesë e ndau:
Një pjesë për Allahun, ku shpirti iu çlodh-ngau.
Një pjesë për familjen, me lojë e gëzim,
Dhe pjesën e tretë, për vete me nxitim.

Por edhe atë pjesë, me njerëzit e ndante,
“Më thoni për ata, që hallet kush ua mbante!
Kush ndihmon të tjerët, që s’vijnë dot vetë,
Në Ditën e Gjykimit, do të qëndrojë drejt!”

Enesi tregon, dhjetë vjet që i shërbeu:
“Kurrë ‘Pse e bëre?’ – zëri s’iu rrëmbeu.
Nëse bëja gabim, apo harroja diçka,
Kurrë nuk më qortoi, as ‘Pse?’ nuk më tha.”

Nuk e ktheu të keqen, me të keqe asnjëherë,
Por kishte zakon, të falte me vlerë.
Nuk goditi askënd, me dorën e tij,
Ishte njeriu më i mirë, me plot mirësi.

Asgjë nuk mbante, për ditën e nesërme,
Se besonte te Zoti, për furnizimet e mbremshme.
Dhe nëse dikush, në ëndërr e shikon,
Në të vërtetë e ka parë, se shejtani s’e imiton!

---

FAMILJA E TIJ

Në Meken e vjetër, një zonjë me nder,
Hatixhja e pasur, si lule në pranverë.
Ai njëzetepesë, ajo dyzet vjeçe,
Nisi një histori, që kurrë nuk u fbeçe.

Për njëzetepesë vite, ishte e vetmja grua,
Nëna e fëmijëve, që Profeti aq shumë i dua.
Zejnebja e madhe, Rukija e mbarë,
Ummu Kulthumi e Fatimja, si margaritarë.

Kasimi dhe Abdullahu, djemtë si dritë,
Fluturuan në xhenet, pa i mbushur vitë.
Hatixhja besoi, kur bota e mohoi,
Dhe me pasurinë e saj, Islamin e ndihmoi.

Pas Hatixhes së dashur, Sevdaja erdhi në shtëpi,
Një vejushë e ndershme, me plot mirësi.
I ati i saj, ishte i pari besimtar,
Dhe ajo e ndihmoi Profetin, si një shpirt bujar.

Pastaj erdhi Aisheja, bija e mikut më të shtrenjtë,
Ebu Bekrit besnik, që ishte aq i shenjtë.
Ajo ishte e re, mendje mprehtë si vetëtima,
Nga ajo ne mësuam, shumë hadithe e thërrima.

Hafsa erdhi pas tyre, bija e Umerit të fortë,
Që mbeti vejushë, pas Bedrit në atë portë.
Profeti e nderoi, në shtëpi e pranoi,
Dhe dijen e saj, me dashuri e rrethoi.

Zejnebja e Huzejmit, një emër plot shkëlqim,
“Nëna e të varfërve” – quhej me adhurim.
Për jetimët e të varfrit, ajo kishte gjithmonë vend,
Bujaria e saj, nuk njihte asnjë rend.

Ummu Seleme erdhi, nga shtëpi prijësish,
Pas Uhudit mbeti vetëm, mes shumë vështirësish.
Profeti e mori, nën mbrojtjen e tij të artë,
Se urtësia e saj, ishte e lartë e e qartë.

Xhuverija e bukur, bija e një prijësi,
U bë shkak që fisi i saj, të gjente dritë lirie.
Profeti e mbrojti, nga çdo lloj poshtrimi,
Dhe martesa me të, ishte bekimi dhe shpëtimi.

Zejneb bint Xhahsh, vajza e hallës së tij,
U martua me urdhër, që erdhi nga lart-perëndi.
Në shtëpinë e Profetit, ajo hyri me nder,
Si një shpirt i devotshëm, që sjell vetëm vlerë.

Ummu Habibeja, në Abisini larg mbeti,
Kur i shoqi e la fenë, dhe vetëm e gjeti.
Nexhashiu i drejtë, dasmën ia organizoi,
Dhe Profeti i dashur, vështirësinë ia largoi.

Safija erdhi pas, nga një fis i largët hebre,
Pranoi dritën e Islamit, me zemër e me fe.
Edhe pse e bija e armikut, ajo u bë “Nëna e Besimtarëve”,
Dhe gjeti prehje e paqe, në shtëpinë e të parëve.

Mejmuneja në Meke, ishte veshur me mall,
Kunata e Abbasit, me shpirtin si gurrë e gjallë.
Kur Profeti hyri në qytet, pas shumë vitesh në mërgim,
Ajo u bë pjesë e familjes, me gëzim e nderim.

Nga Egjipti i largët, Marija dhuratë erdhi,
Një vashë koptë e mirë, që dritë në shtëpi derdhi.
Ajo lindi Ibrahimin, djalin si hënë e plotë,
Që shkoi te Zoti shpejt, e na la me lotë në botë.

Vajzat e Profetit, u rritën me shumë dritë,
Zejnebja me Ebu el Asin, lidhi miqësitë.
Rukija e Ummu Kulthumi, me Uthmanin e ndershëm,
Që u quajt “Zunnurejn” – me dy drita i vlefshëm.

Dhe Fatimja e dashur, me Aliun u martua,
Hasani dhe Husejni, prej tyre u bekua.
Zejnebja e vogël, mbesa si margaritar,
E plotësuan këtë pemë, që lulëzon si bujar.