Edukimi dhe drejtimi i fëmijëve sipas rregullave të fesë është nga detyrat më të rëndësishme, në të cilat duhet të bashkëpunojnë familjet dhe shoqëria. Një pjesë e këtij bashkëpunimi është përgatitja e dijetarëve të devotshëm dhe edukatorëve të suksesshëm, të cilët janë të pajisur me moralin e dijetarëve, me butësinë dhe mëshirën e edukuesve, në mënyrë që të rrisin brezin e ri me sjelljen e tyre të mirë, me zemërgjerësi dhe durim, dhe t’u japin atyre udhëzimin, këshillimin, mësimin dhe drejtimin e nevojshëm me urtësi.
Imam Buhariu transmeton se Ibn Abbasi ka thënë për fjalën e Allahut: “Bëhuni njerëz të Zotit (rabbanijjīn)” (Ali Imran: 79), domethënë: “Bëhuni të urtë, të ditur.” Thuhet gjithashtu se “rabbanij” është ai që i edukon njerëzit duke filluar me gjërat më të vogla të dijes, pastaj me ato më të mëdhatë.
Ibn Xherir Taberiu, dijetari i madh i tefsirit, thotë: “Rabbanij është ai që zotëron cilësitë e përmendura, ai që ka dituri dhe urtësi, që i përmirëson njerëzit duke i mësuar të mirën dhe duke i ftuar tek ajo që është në interesin e tyre. Ky është njeriu i urtë, i devotshëm dhe drejtuesi që kujdeset për punët e njerëzve me drejtësi, duke i udhëhequr në atë që u sjell dobi në këtë botë dhe në tjetrën.” Sipas tij, rabbanijtë janë shtylla e njerëzve në fe, në dije dhe në çështjet e jetës.
Imam Ibn Kajjimi thotë: “Fjala rabbanij në gjuhë nënkupton njeri me gradë të lartë në dije dhe me pozitë të lartë në të.” Ibn Abbasi ka thënë: “Janë të urtë dhe të ditur.” Të tjerë dijetarë kanë shtuar: “Rabbanij quhet ai që është dijetar, punëmirë dhe mësues. Nëse i mungon një nga këto cilësi, nuk quhet rabbanij.”
Dhe është transmetuar se Abdullah ibn Vehbi ka thënë: “Ne kemi marrë më shumë edukatë nga sjellja e Imam Malikut sesa nga vetë dija e tij.”
Imam Neveviu thotë: “Mësuesi duhet të ketë mëshirë për nxënësin, të kujdeset për të njësoj si për fëmijën ose për veten e tij, ta durojë, ta falë kur ai gabon në sjellje, sepse njeriu është i prirur për mangësi, e sidomos kur është i ri.”
Sa për prindërit: ata mbajnë përgjegjësi të madhe për edukimin fetar të fëmijëve, për ruajtjen e tyre nga zjarri dhe për t’ua mësuar fenë e drejtë, akiden e saktë, rregullat dhe sjelljet islame, që të rriten në frymë islame. Allahu i Lartësuar thotë: “O ju që besuat! Ruani veten dhe familjet tuaja nga zjarri…” (Tahrim: 6). Aliu ka thënë në komentimin e këtij ajeti: “Mësojini dhe edukojini.”
Ai thotë gjithashtu: “Urdhëroje familjen tënde të falë namazin…” (Ta-Ha: 132). Ndërsa Profeti a.s. ka thënë: “Kush kujdeset për dy vajza derisa të arrijnë moshën madhore, në Ditën e Gjykimit do të jetë me mua si këto dy gishtat.” Neveviu thotë se “të kujdesesh” përfshin edhe edukimin.
Feja ka nxitur që fëmijët të edukohen që të vegjël, sepse mësimi në moshë të vogël është më i qëndrueshëm. Prandaj është thënë: “Mësimi në fëmijëri është si gdhendja në gur.” Poeti ka thënë:
“Djali i ri rritet sipas asaj që e ka mësuar i ati.”
Fëmija që në moshë të hershme duhet të ushqehet me hallall, të rritet fizikisht dhe mendërisht. Kur arrin moshën e të kuptuarit, duhet të edukohet fetarisht: t’i tregohet për Allahun, për Profetin dhe Islamin, të mësohet me dhikret, lutjet e transmetuara, me sjelljet e mira, dhe të fillohet me mësimin e Kuranit dhe Sunetit. Kur mbush shtatë vjet, të urdhërohet për namaz dhe të inkurajohet për të, ndërsa në moshën dhjetëvjeçare të shqortohen rregullisht. Jundebi transmeton: “Ne ishim me Profetin a.s. si djem të rinj dhe mësuam besimin para Kuranit, pastaj mësuam Kuranin dhe besimi ynë u shtua.”
Profeti a.s. ka thënë: “Urdhërojini fëmijët tuaj të falin namazin kur të jenë shtatë vjeç dhe rrihini për të kur të jenë dhjetë vjeç; dhe ndajini në shtretër.” (Ahmedi dhe Ebu Daudi)
Pastaj fëmija duhet të mësohet me dijet ndihmëse që e ndihmojnë për të kuptuar tekstet e shpalljes, dhe duhet kujdesur për shoqërinë e tij: të mos shoqërojë të këqijtë, të mos shkojë në vende të dëmshme, por të lidhet me xhaminë, me nxënësit e dijes dhe me rrethet e mirësisë. Kur të arrijë moshën e martesës, të martohet me një grua të devotshme që e ndihmon për fenë e tij dhe për ahiretin. Pastaj të orientohet drejt një mënyre të ndershme të fituari, që të mbajë veten, familjen dhe të shërbejë shoqërinë në dobi të fesë dhe jetës. Në këtë rrugë duhet të studiojë jetën e Profetit a.s.
