Nga Suzy Ismail
Ndërsa fillon viti i ri shkollor dhe era karakteristike e lapsave të mprehur mbush ajrin së bashku me aromën e një vjeshte të freskët, prindërit mund të marrin frymë me lehtësim teksa rutina dhe rregullsia rikthehen në jetën e tyre. Në varësi të moshës, fëmijët mund të jenë të mbushur me eksitim dhe entuziazëm për fillimin e vitit shkollor, ose me pasiguri e hezitim. Në çdo rast, një vit i ri shkollor nënkupton një kohë zbulimi dhe mësimi. Qoftë në shtëpi, në shkolla publike, shkolla islame apo në kolegj, shqetësimet tona si prindër shpesh fokusohen te lloji i edukimit që fëmijët tanë do të marrin këtë vit.
Ndërsa i përgatitja fëmijët e mi dhe i dërgoja në shkollë në tre faza të ndryshme — shkollë fillore, shkollë të mesme dhe kolegj — zemra ime automatikisht drejtohej drejt duasë së sinqertë për një vit të mbushur me gjithçka që është e dobishme për rritjen e tyre shoqërore, shpirtërore dhe emocionale, përveç zgjerimit akademik të mendjes, zemrës, trupit dhe shpirtit. Kur u kthyen nga shkolla në ditën e parë, fëmijët më të vegjël mezi prisnin të rrëfenin për shokët, mësuesit dhe lëndët. Vajza ime më e madhe ishte pak më e rezervuar dhe menduese. Më vonë atë mbrëmje, ndërsa qëndroja me secilin prej tyre për kohën tonë të veçantë, e pyeta atë për ditën e saj të parë në kolegj.
Meqenëse ajo kishte përjetuar vetëm një ambient shkolle islame gjatë gjithë viteve të saj të shkolimit, të dyja prisnim që kolegji të ishte një lloj tranzicioni i ri. Ajo filloi të më tregonte për atmosferën e kampusit dhe klasat. Në lëndën “Hyrje në Gjeologji”, profesori nisi ligjëratën me Teorinë e Big Bengut dhe mohoi plotësisht çdo vend për fenë në studimin e shkencës. Ajo më tregoi gjithashtu se sa shumë studentë, gjatë prezantimeve, shpallnin me krenari se ishin agnostikë ose ateistë. Sigurisht, folëm edhe për seksualizimin e tepruar që dukej se mbizotëronte mendjet e shumë studentëve në kampus.
Pas bisedës së përgjithshme për atmosferën e kolegjit, ajo preku një nga temat më të vështira që më rëndoi në zemër. Filluan të flisnim për realitetin se shumë të rinj myslimanë në kampus dukeshin të gatshëm të hiqnin identitetin e tyre dhe të largoheshin nga Islami, pavarësisht rritjes së tyre dhe lidhjes së hershme me fenë. Ndryshe nga frikërat e tjera që prindërit mund të kenë në rritjen e fëmijëve, mungesa e besimit shpesh kalon pa u vënë re në fillim, sepse nga jashtë adoleshenti mund të vazhdojë të praktikojë ritualet, ndërsa brendësisht ndjen se besimi i zbehet.
Shpesh prindërit dhe anëtarët e komunitetit kërkojnë shenja të dukshme të rebelimit ndaj fesë, si mosfalja ose mosagjërimi, përdorimi i drogës ose alkoolit, apo dëshmi për lidhje të papërshtatshme. Megjithatë, kompleksiteti i humbjes së fesë qëndron më shumë në gjendjen e zemrës sesa në rebelimin e jashtëm me vepra. “Me të vërtetë në trup gjendet një copë mishi; nëse ajo është e mirë, i gjithë trupi është i mirë, dhe nëse prishet, prishet i gjithë trupi — ajo është zemra” (Sahih Muslim). Ndërsa veprat e këqija padyshim ndikojnë në gjendjen e zemrës, shpërfillja e rregullave dhe vënia në dyshim e relevancës së fesë janë shpesh faktorë më të mundshëm që i largojnë të rinjtë tanë dhe i çojnë drejt një qasjeje më agnostike ose ateiste.
Pse rinia jonë mund të ecë drejt kësaj rruge?
Së pari, shoqëria jonë sot nxit një lloj eksplorimi të vetvetes që është shumë i orientuar drejt individualizmit. Të rinjtë frymëzohen të “gjejnë veten” përmes eksperimentimit dhe thyerjes së rregullave, përfshirë refuzimin e figurave autoritare. Shpesh adoleshentët i shohin prindërit dhe rregullat fetare si simbole autoriteti që ata duhet t’i kundërshtojnë. Me atë refuzim autoriteti, ata mund të refuzojnë edhe fenë që prindërit kanë përforcuar te ta që në moshë të vogël.
Si reagojnë prindërit kur fëmijët u vijnë me pyetje për fenë?
Shpesh ngurrojmë t’i përfshijmë të rinjtë në mënyrën e tyre të të pyeturit. Në vend që t’u përgjigjemi në një gjuhë që ata e kuptojnë, i injorojmë ose i bëjmë të ndihen fajtorë për pyetjet që bëjnë. Pyetja “pse?” nuk duhet të refuzohet kurrë. Duhet t’i angazhojmë. Profetët tanë kërkonin vetmi për të pyetur dhe reflektuar mbi drejtimin e fesë. Përmes pyetjeve, ata arrinin zgjimin dhe të kuptuarit e fuqisë absolute të teuhidit e fjalës “La ilahe il-la Allah”.
Pyetjet e të rinjve tanë mund të vijnë edhe nga kureshtja dhe dëshira për të kuptuar. Shembulli i Profetit Musa (alejhi selam): ai pati shumë pyetje për urtësinë e Allahut, dhe nuk u qortua — në vend të kësaj, iu treguan përgjigjet përmes udhëtimit me el-Khidr. Po kështu, Profeti Ibrahim (alejhi selam) pyeti jo nga dyshimi, por për të marrë konfirmim të një të vërtete që e dinte tashmë, kur kërkoi të shihte se si Allahu ringjall të vdekurit. Pyetjet e tij nuk ishin ato të një mosbesimtari — ishin të një kërkuesi të sinqertë të së vërtetës.
Të mos e refuzojmë shpejt pyetjen fetare të fëmijëve
Le t’i lejojmë të bëjnë pyetje. E nëse nuk e dimë përgjigjen, të angazhohemi për ta gjetur. T’u flasim me logjikën ose krijimtarinë e tyre. Nëse adoleshenti largohet nga feja sepse ndjen se Allahu nuk ishte aty kur kishte nevojë, mësojani konceptin e duas së vonuar. Mësojani ajetin 286 të Sures El-Bekare: “Allahu nuk i ngarkon askujt më shumë se sa mund të mbajë…”, si dhe ajetin 216 të së njëjtës sure:
“Ndoshta ju e urreni diçka, por ajo është e mirë për ju; dhe ndoshta e doni diçka, por ajo është e keqe për ju. Allahu di, kurse ju nuk dini.”
Pse tjetër rinia largohet nga feja?
Në vitet kritike të adoleshencës, ata ekspozohen ndaj librave, filmave dhe muzikës që ushqejnë obsesionin me veten dhe dynjanë. Kjo i largon nga perspektiva shpirtërore. Sigurojuni alternativa të dobishme — është e vështirë të largosh një adoleshent nga diçka jo-islame pa ia zëvendësuar me diçka të vlefshme.
Kjo vlen edhe për shoqërinë. Gjithmonë dijeni se me kë shoqërohet fëmija juaj. Lejoni që shtëpia juaj të jetë strehë ku ata mund të sillnin miqtë, në mënyrë që të orientoni fëmijën drejt shoqërisë që e afron me fenë. Kujtoni hadithin:
“Shembulli i një miku të mirë dhe i një miku të keq është si shitësi i miskut dhe farkëtari…”
Çfarë të bëni nëse shihni se besimi i adoleshentit po zbehet?
Silleni bukurinë e fesë në jetë për ta. Të rinjtë janë vizualë, praktikë dhe duan të përjetojnë shpirtëroren. Nëse keni mundësi, merrini në Mekë dhe Medinë. Nëse jo, le t’ia shijojnë bukurinë e Islamit online — por gjithmonë kontrolloni burimet. Dilni në natyrë dhe mësojuni mrekullitë e Kuranit në rrethinat që i rrethojnë. Mësoni të flisni gjuhën e tyre. Sot rinia rrethohet nga mantra si “YOLO — You Only Live Once.” Shoqëria i fton të kapin momentin pa menduar për nesër. Prandaj shumë prej tyre humbasin rrugën.
Sillini në xhami dhe krijoni një atmosferë ku xhamia shihet si vend rinor, aktiv dhe i gjallë. Jepuni mundësi të mësojnë të jetojnë fenë përmes karakterit dhe Kuranit. Mësojuni të duan Profetin ﷺ përmes historisë së tij, sepse nuk është e lehtë të duash dikë që nuk e njeh.
Po nëse, pas gjithë kësaj, adoleshenti juaj ende e mohon fenë?
Mos hiqni dorë. Mos e përjashtoni. Qëndroni pranë me dua të vazhdueshme. Kujtojini bukurinë e pendimit dhe se dera e teubes është gjithmonë e hapur. Sot mund të jenë në krizë besimi — nesër mund të jenë më të fortë në iman sesa e imagjinoni. Forconi edhe ju besimin tuaj përballë një prej sprovave më të mëdha të prindit. Kapuni fort pas ajetit:
“Mos u dëshpëroni kurrë nga mëshira e Allahut…” (39:53)
Allahu i bekoftë të gjithë fëmijët e umetit dhe i mbroftë nga çdo gjë që mund t’i largojë. Allahu i bëftë të rinjtë tanë drita që do ta mbajnë fenë gjallë brez pas brezi, insha’Allah, dhe le të jetë ky një vit i begatë shkollor për fëmijët tanë.
