nga Suzy Ismail
Ndërsa fillon viti i ri shkollor dhe aroma karakteristike e lapsave të mprehur përzihet me erën e freskët të vjeshtës që po afron, prindërit mund të marrin një frymë lehtësimi ndërsa rutina dhe regulariteti kthehen në programet e tyre. Sipas moshës, fëmijët mund të jenë të mbushur me entuziazëm dhe gëzim për fillimin e vitit të ri shkollor ose të ndihen të shqetësuar dhe të hezitueshëm. Në çdo rast, një vit i ri shkollor do të thotë një kohë zbulimi dhe mësimi. Qoftë në mësimin në shtëpi, shkolla publike, shkolla islame apo universitet, shqetësimet tona si prindër lidhen kryesisht me llojin e edukimit që fëmijët tanë do të përjetojnë këtë vit.
Ndërsa përgatitja dhe nisja e fëmijëve në tre etapa të ndryshme—shkolla fillore, shkolla e mesme dhe universitet—zemra ime automatikisht drejtohej në lutje të sinqerta për një vit të mbushur me të mirat që do të kontribuonin në rritjen e tyre shoqërore, shpirtërore dhe emocionale, përveç zgjerimit akademik të mendjes, zemrës, trupit dhe shpirtit. Në kthimin e parë nga shkolla, fëmijët e vegjël ishin të etur për të folur për shokët e klasës, mësuesit dhe lëndët. Vajza ime më e madhe ishte më e rezervuar dhe reflektuese. Më vonë atë mbrëmje, kur u ula me secilin prej fëmijëve gjatë kohës së tyre “të veçantë”, e pyeta për ditën e saj të parë në universitet.
Duke pasur përvojë vetëm në një ambient të shkollës islame gjatë viteve shkollore, të dy prisnim që universiteti të ishte një kalim i ri. Ajo filloi të më tregonte për atmosferën rreth kampusit dhe lëndët e saj. Në klasën e saj të Hyrjes në Gjeologji, profesori filloi ligjëratën me Teorinë e Big Bang dhe një mohim të plotë të çdo vendi për fenë në studimin e shkencës. Ajo më tregoi gjithashtu se shumë studentë gjatë prezantimeve të tyre fillestare krenoheshin duke thënë se ishin agnostikë ose ateistë, dhe natyrisht diskutuam edhe për seksualitetin e shfrenuar që dukej se mbushte mendjet dhe vëmendjen e shumë studentëve në kampus.
Pas bisedës së përgjithshme për atmosferën universitare, ajo preku një nga temat më të vështira që më prekën thellë. Filluam të diskutojmë realitetin që shumë të rinj myslimanë në kampus duket se janë të gatshëm të hedhin identitetet e tyre dhe të largohen nga Islami, pavarësisht nga edukimi dhe lidhja e tyre me fenë që nga mosha e hershme. Ndryshe nga frikërat e tjera që prindërit mund të kenë në rritjen e fëmijëve, mungesa e besimit është diçka që mund të kalojë pa u vënë re fillimisht, pasi nga jashtë adoleshenti mund të vazhdojë të marrë pjesë në ritualet e praktikës, por brenda mund të ndihet se besimi i tij po zbehet.
Prindërit dhe anëtarët e komunitetit shpesh kërkojnë shenja të dukshme që tregojnë se një adoleshent po rebelon ndaj fesë, si moslutja, mos agjërimi, përdorimi i drogës ose alkoolit, apo shenja të lidhjeve të papërshtatshme. Megjithatë, kompleksiteti i humbjes së fesë qëndron më shumë në gjendjen e zemrës sesa në rebelimin e jashtëm në veprime. “Me të vërtetë në trup ka një copë mish; nëse është e mirë, i gjithë trupi do të jetë i mirë, dhe nëse është e korruptuar, i gjithë trupi bëhet i korruptuar, dhe ajo është zemra” (Sahih Muslim). Ndërsa veprimet që kundërshtojnë fenë padyshim ndikojnë në gjendjen e zemrës, shpesh shkaqet që çojnë të rinjtë drejt adoptimit të një perspektive agnostike ose ateiste janë injorimi i rregullave dhe sfidimi i relevancës së fesë.
Cilat janë arsyet pse të rinjtë mund të ndjekin këtë rrugë?
Së pari, shoqëria jonë sot promovon një lloj eksplorimi vetjak që shpesh e inkurajon individualizmin. Të rinjtë frymëzohen të “gjejnë veten” përmes eksperimentimit dhe thyerjes së rregullave, përfshirë sfidimin e figurave autoritare. Adoleshentët shpesh i shohin prindërit dhe rregullat e fesë si simbole autoriteti që duhet të refuzojnë. Me këtë refuzim të autoritetit dhe disiplinës, ata mund të refuzojnë gjithashtu fenë që prindërit e tyre kanë instaluar që nga fëmijëria.
Si reagojnë prindërit kur fëmijët u bëjnë pyetje për fenë?
Shpesh jemi shumë të rezervuar për të angazhuar të rinjtë në mënyrën se si ata sfidojnë fenë. Në vend që t’u japim përgjigje në një gjuhë që ata mund ta kuptojnë, shpesh i injorojmë dhe i fajësojmë për pyetjen. Pyetja “pse?” nuk duhet kurrë të injorohet nga një fëmijë apo adoleshent. Në vend të kësaj, duhet të angazhohemi me pyetjet. Profetët tanë shpesh kërkonin vetmi për të reflektuar mbi besimin dhe drejtimin e tyre shpirtëror. Përmes pyetjeve, ata arrinin një ndjesi më të madhe vetëdijeje dhe një zgjuarsie ndaj fuqisë absolute të monoteizmit dhe Kalimat La ‘illaha ‘illa Allah.
Pyetjet e të rinjve shpesh lindin nga kurioziteti dhe dëshira për të kuptuar. Shiko shembullin e Profetit Musa (paqja qoftë mbi të), i cili kishte shumë pyetje për hikmën e Allahut (subhanahu wa ta’ala). Ai nuk u refuzua dhe nuk iu tha të mos pyeste. Përkundrazi, ai u udhëzua përmes përvojave me Al-Khidr dhe kuptoi se njohuria e Allahut tejkalon çdo dijeni njerëzore. Po ashtu, pyetjet e Profetit Ibrahim nuk lindnin nga dyshimi, por nga dëshira për të konfirmuar të vërtetën që ai tashmë e dinte, si kur pyeti për ringjalljen dhe Allahu e udhëzoi të ndajë trupat e disa zogjve në male të ndryshme për të kuptuar fuqinë e Tij. Profetët Ibrahim dhe Musa (paqja qoftë mbi ta) pyetjet i bënë për të forcuar besimin e tyre në një Zot të vetëm, jo nga mohim ose rebelim, siç ndodh shpesh me pyetjet e fëmijëve tanë, por nga dëshira për të mësuar dhe kuptuar.
Mos i injoroni pyetjet e fëmijëve për fenë. Lejoni që të pyesin, dhe nëse nuk dini përgjigjen, përpiquni ta gjeni së bashku. Përdorni arsyen dhe kreativitetin e tyre në përgjigje. Nëse adoleshenti fillon të largohet nga besimi sepse ndjen se Allahu nuk ishte aty kur i duhej ndihma, shpjegojuni konceptin e lutjes së vonuar dhe mësoni Atij Ayah 286 nga Surja Al-Baqarah: “Asnjë shpirt nuk i ngarkon Allahu më shumë se sa mund të përballojë…” dhe Ayah 216: “…Por ndoshta urrejt një gjë dhe është e mirë për ty; dhe ndoshta do të duash një gjë dhe është e keqe për ty. Dhe Allahu e di, ndërsa ti nuk di.”
Pse të rinjtë largohen nga besimi?
Gjatë viteve kritike të adoleshencës, të rinjtë janë të ekspozuar ndaj librave, filmave dhe muzikës që kultivojnë një obsesion ndaj vetes dhe botës materiale (dunya). Ky fokus në botë e largon shpesh nga feja. Sigurohuni që t’u ofroni alternativa ndaj muzikës dhe filmave që mund t’i largojnë nga Islami. Po kështu, kini kujdes për miqtë e fëmijës tuaj. Lejoni që shtëpia të jetë një strehë e sigurt ku miqtë mund të vizitojnë dhe ju mund t’i drejtoni drejt një rrethi shoqëror që i afron me fenë. Nuk është e lehtë, por ia vlen të kultivoni një marrëdhënie të fortë me fëmijën tuaj, ku ai ndjehet i lirë të ndajë ndjenjat dhe miqtë e tij. Siç thotë hadithi i sahih: “Ngjashmëria e një miku të mirë dhe të keq është si ajo e një shitësi i parfumit dhe një mjeshtri të zezë. Shitësi i parfumit të jep aromë të mirë; mjeshtri i zezë djeg rrobat.”
Çfarë të bëni nëse besimi i adoleshentit po dobësohet?
Bëni që bukuria e fesë të marrë jetë për ta. Të rinjtë janë të ndjeshëm ndaj përvojave vizuale dhe taktile dhe kanë nevojë të përjetojnë shpirtërinë në mënyra të ndryshme nga ato që ne kemi mësuar. Nëse është e mundur, çojeni adoleshentin në Mekë dhe Medinë për të përjetuar hapësirën shpirtërore të Profetit ﷺ. Nëse nuk mundeni, ndihmojini të eksplorojnë bukurinë e Islamit online, duke u siguruar që burimet të jenë të besueshme.
Angazhojini në të kuptuarit e Islamit në praktikë. Kamponi në natyrë dhe tregojuni mrekullitë e Kuranit që lidhen me jetën e tyre. Përdorni gjuhën e tyre për t’i arritur. Merrini adoleshentët në xhami dhe krijoni një atmosferë ku xhamia nuk shihet si një vend për të moshuarit, por një vend ku të rinjtë mund të luajnë, mësojnë dhe lidhen me fenë. Ndihmojini të kuptojnë lidhjen midis fesë dhe pyetjeve të tyre duke i mësuar të duan Profetin ﷺ, sepse është e vështirë të duash atë që nuk e njeh.
E nëse, pas gjithë përpjekjeve, adoleshenti refuzon fenë?
Mos dorëzohuni. Mos e mohoni. Qëndroni pranë tij me lutje të vazhdueshme. Kujtojini bukurinë e pendimit dhe mësueshuni se dera e tawbah është gjithmonë e hapur. Sot mund të përjetojë një krizë besimi, por nesër mund të jetë më i fortë në iman se sa mund ta imagjinoni. Mbani besimin tuaj të fortë dhe mbështetuni në ajetin e Kuranit: “…asnjëherë mos humbni shpresën në mëshirën e Allahut…” (39:53).
U lutemi Allahut (subhanahu wa ta’ala) të bekojë të gjithë fëmijët e ummetit dhe t’i mbrojë ata nga çdo rrugë që mund t’i largojë nga e drejta. Urojmë që të rinjtë e komunitetit të bëhen burime drite që mbajnë besimin gjeneratë pas gjenerate, insha’Allah. Le të jetë ky fillimi i një viti të bekuar shkollor për fëmijët tanë.
